Trong cuộc sống, cha mẹ luôn đóng vai trò quan trọng trong việc định hình nhân cách và giá trị của mỗi cá nhân. Họ không chỉ là người nuôi dưỡng mà còn là người bạn đồng hành, vượt qua khó khăn. Câu nói "Thà khen một điểm mạnh còn hơn chê mười lỗi lầm" nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khích lệ và động viên từ cha mẹ.
Một câu nói có thể soi sáng trái tim đứa trẻ, hoặc cũng có thể trở thành cái bóng khó xua tan.
Một số từ, một khi đã nói ra, giống như những chiếc đinh đóng vào tấm gỗ; ngay cả khi chúng được rút ra, dấu vết vẫn hiện rõ.
Là cha mẹ, có một số điều bạn nên giữ cho riêng mình thay vì nói với con cái. Hãy nhớ điều này.
3 điều cha mẹ đừng bao giờ nói với con
1. So sánh bản thân với người khác một cách mù quáng: "Hãy nhìn xem con người ta đang làm gì"
"Sự so sánh là kẻ trộm niềm vui" - Theodore Roosevelt (một chính khách, chính trị gia, nhà bảo tồn học, nhà văn và là Tổng thống thứ 26 của Hoa Kỳ) từng nói.
Khi bị so sánh, trẻ luôn cảm thấy mình luôn chậm hơn người khác một bước, giống như cái bóng luôn bị đuổi theo và không bao giờ nhận được sự công nhận. Theo thời gian, một người sẽ mất đi ánh sáng của chính mình khi chìm vào bóng tối của người khác.
Có một câu chuyện đáng để suy ngẫm:
Trong làng có một gia đình có ba anh chị em. Người con trai cả thích viết văn từ nhỏ, người con trai thứ hai thích vẽ tranh, còn người con trai út thích làm nông.
Người cha thường so sánh con trai cả của mình với những đứa trẻ ở làng bên. Ông thường nói với người con trai thứ hai: "Đứa trẻ đó viết đẹp hơn con", và với người con trai thứ ba: "Đứa trẻ đó vẽ đẹp hơn con". Ông cũng thường nói: "Đứa trẻ đó có thể giúp việc nhà khi về nhà; nó hữu ích hơn con".
Theo thời gian, ba người con trai dần nảy sinh cảm giác tự ti và vô giá trị.
 |
| Ảnh minh họa |
Hai người con trai thứ và út không còn muốn luyện chữ và trưng bày tranh của mình nữa. Người con trai cả cũng cảm thấy cha mẹ kỳ vọng quá nhiều vào mình và dần dần cảm thấy chán việc viết lách.
Sau này, khi người con thứ ba đã đi làm ăn xa nhà nhiều năm, khi trở về làng, bố mẹ anh mới nhận ra rằng bao năm so sánh đã khiến đứa con "luôn đứng thứ hai" trong lòng họ.
Các nhà tâm lý học cho rằng: Đừng dùng điểm mạnh của mình để soi mói điểm yếu của người khác và cũng đừng vì sự vụng về của mình mà ghen tị với khả năng của người khác.
Mỗi đứa trẻ là một bông hoa độc đáo, nở vào những thời điểm khác nhau và dưới nhiều hình thức khác nhau. Điều cha mẹ nên làm không phải là uốn nắn con mình theo hình mẫu của người khác mà là cung cấp nắng mưa và kiên nhẫn chờ đợi bông hoa nở rộ. Suy cho cùng, không có ai giống chúng ta trên thế giới này, và điều quý giá nhất chính là màu sắc của riêng chúng ta.
Thay vì lo lắng rằng con bạn không giỏi bằng những đứa trẻ khác, hãy giúp chúng xây dựng sự tự tin bên trong. Khuyến khích trẻ em trở thành phiên bản riêng của mình, không bị ràng buộc bởi tiêu chuẩn của người khác và nhìn nhận chúng theo góc nhìn độc đáo của riêng bạn, để chúng có thể bám rễ vững chắc trên chính mảnh đất của mình.
2. Chỉ trích vô điều kiện: "Đừng làm quá lên, chuyện đó chẳng có gì to tát"
Chúng ta thường nghĩ rằng vấn đề của trẻ em là chuyện nhỏ nhặt, nhưng chúng ta không nhận ra rằng trái tim của trẻ đang bị tổn thương.
Một lời khiển trách gay gắt giống như một gáo nước lạnh, dập tắt mong muốn tâm sự của trẻ. Theo thời gian, chúng sẽ học cách giữ cảm xúc bên trong và không bao giờ thể hiện ra với bạn nữa.
Một chuyên gia tâm lý đã đề cập trong một cuộc phỏng vấn rằng những đứa trẻ bị bỏ qua cảm xúc khi còn nhỏ có nhiều khả năng phát triển thói quen che giấu cảm xúc bên trong.
Khi con gặp lỗi lầm và thất vọng, trẻ sẽ khóc và cảm thấy mình cô đơn, lạc lõng. Nếu cha mẹ bác bỏ và kìm nén mọi thứ chỉ bằng câu nói đơn giản "Không sao đâu", thì trẻ sẽ mất đi không gian để thể hiện bản thân và được lắng nghe.
 |
| Ảnh minh họa |
Thế giới nội tâm của trẻ em rất nhạy cảm và mong manh, cần được nuôi dưỡng cẩn thận. Khi gặp khó khăn hoặc mắc lỗi, điều trẻ cần là sự cảm thông và hướng dẫn, chứ không phải là sự phán xét, coi nhẹ.
Nếu cha mẹ có thể học cách hiểu và đồng cảm, họ có thể bắt đầu bằng cách nói: "Bố/mẹ biết con đang buồn" hoặc "Bố/mẹ sẵn sàng lắng nghe con". Khi bạn không coi nhẹ nỗi đau của trẻ, trẻ sẽ sẵn sàng yêu thương, tin tưởng và tìm thấy niềm vui trong quá trình vấp ngã để trưởng thành.
Khi cha mẹ liên tục nói "Con thật ngu ngốc" hoặc "Con chẳng ngoan chút nào", trẻ em sẽ vô thức chấp nhận nhận thức này và sống theo lời nói của cha mẹ.
3. Lời nói của cha mẹ nắm giữ chìa khóa tương lai của con
Nếu bạn có thể dùng những lời ấm áp, tích cực, con bạn sẽ luôn cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc để lớn lên. Chính vì vậy, những lời nói của cha mẹ cực kỳ quan trọng. Bạn có thể dùng lời nói để xua tan những khó khăn, trở ngại trong tâm lý con trẻ, giúp chúng động lực để thành côn trong tương lai. Để làm được điều đó, bạn cần:
Thay thế lời chỉ trích bằng lời động viên
Ngôn ngữ là một dạng năng lượng, chúng có thể làm bạn vui vẻ, phấn khích nhưng cũng có thể khiến bạn tụt xuống đáy của cảm xúc.
Lời chỉ trích có thể khiến mọi người dừng lại, nhưng sự động viên có thể khiến họ tiến về phía trước.
Khi bạn liên tục chỉ ra những thiếu sót của trẻ, nó sẽ nhớ đến những thất bại của mình; khi bạn khẳng định lại với con nhiều hơn, nó sẽ tin rằng mình có thể trở nên tốt hơn.
Đôi khi, trẻ con không thiếu khả năng, mà thiếu một lời tin tưởng. Với nhiều sự khuyến khích hơn, trẻ em trong môi trường như vậy sẽ tự nhiên tin rằng chúng xứng đáng được kỳ vọng và được yêu thương.
 |
| Ảnh minh họa |
Thay thế sự đổ lỗi bằng sự thấu hiểu
Lắng nghe một cách chăm chú và nuôi dưỡng thói quen hiểu biết là hình thức của trí tuệ.
Trên con đường trưởng thành, trẻ em không thể tránh khỏi những giai đoạn lười biếng và bối rối.
Thay vì đổ lỗi cho trẻ về lý do "tại sao con lại làm như vậy", hãy nghĩ về "điều gì không ổn ở con". Hãy cố gắng hiểu và con bạn sẽ cảm thấy được tôn trọng.
Khi cha mẹ học cách nói chậm lại và lắng nghe cảm xúc của con cái, đó chính là lúc giao tiếp thực sự bắt đầu.
Thay thế sự la hét bằng sự nhẹ nhàng
Quản lý cảm xúc là một hình thức rèn luyện của cha mẹ. Bầu không khí trong gia đình phụ thuộc vào tâm trạng của cha mẹ rất nhiều.
Một ngôi nhà luôn có tiếng la hét sẽ tạo ra bầu không khí căng thẳng; một ngôi nhà có giọng nói nhẹ nhàng sẽ mang lại sự bình yên cho con.
Khi cha mẹ nói chuyện nhẹ nhàng, con cái sẽ có cảm giác an toàn. Cảm giác an toàn này sẽ đồng hành cùng con vượt qua những giông bão của cuộc sống. Sự dịu dàng là sức mạnh khiến trẻ tin rằng dù thế giới bên ngoài có ồn ào đến đâu thì nhà vẫn là nơi trú ẩn an toàn.
 |
| Ảnh minh họa |
Trên thế giới này không có người hoàn hảo và cũng không có cha mẹ hoàn hảo.
Trong quá trình nhắc nhở con học tập, trưởng thành, chúng ta có thể làm cho ngôn ngữ nhẹ nhàng và mạnh mẽ hơn, cho phép trẻ lớn lên trong tình yêu thương và sự tôn trọng.
Suy cho cùng, những gì bạn nói rất có thể chính là hình ảnh con bạn sẽ trở thành trong tương lai.
Mong rằng tất cả các bậc cha mẹ trên thế giới sẽ dùng lời nói của mình như ngọn đèn soi sáng con đường phía trước của con cái; và dùng lời nói của mình như hạt giống gieo hy vọng và sức mạnh vào trái tim con cái.
Chỉ trong môi trường yêu thương và tôn trọng, con bạn mới có thể phát triển thành phiên bản tốt nhất của chính mình.
H. Anh