Về vấn đề này, PGS, TS, bác sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết, các bác sĩ của Viện vừa điều trị cho một nữ sinh từng nhiều năm là học sinh giỏi, đã thi đỗ vào trường THPT nhưng sau đó rơi vào tình trạng lo sợ, mất ngủ, chán ăn, rối loạn nội tiết... Sau thăm khám, nữ sinh được chẩn đoán mắc rối loạn lo âu. Em luôn lo sợ bạn bè không thích mình, sợ trở thành gánh nặng tài chính cho cha mẹ, dù kết quả học tập vẫn tốt và gia đình không gặp khó khăn về kinh tế. Những biểu hiện của em phù hợp với rối loạn lo âu ở lứa tuổi học sinh.
Lo âu vốn là phản ứng tự nhiên của con người trước những tình huống thử thách, giúp mỗi người chuẩn bị và thích nghi với các sự kiện như thi cử, thuyết trình. Tuy nhiên, khi cảm giác lo âu trở nên quá mức so với hoàn cảnh thực tế, kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng, đồng thời ảnh hưởng đến học tập, sinh hoạt và các mối quan hệ, đây có thể là dấu hiệu của rối loạn lo âu. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), khoảng 1/7 trẻ em và thanh thiếu niên trong độ tuổi 10-19 đang gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần. Rối loạn lo âu là một trong những nhóm rối loạn phổ biến ở lứa tuổi này. Áp lực học tập không phải là yếu tố duy nhất dẫn đến tình trạng lo âu ở trẻ. Đặc điểm tính cách, lòng tự trọng, kỳ vọng của gia đình, môi trường cạnh tranh tại trường học và áp lực so sánh bản thân trên mạng xã hội đều có thể góp phần làm gia tăng căng thẳng tâm lý. Việc đưa trẻ đi khám tâm lý hoặc tâm thần khi có dấu hiệu bất thường là cách giúp phát hiện vấn đề và can thiệp đúng lúc.
Tuy nhiên, trên thực tế, một số phụ huynh khi thấy con đau đầu, mất ngủ, cáu gắt hoặc giảm hứng thú học tập có thể cho rằng trẻ lười học, giả vờ hoặc chỉ đang trải qua những thay đổi thông thường của tuổi dậy thì. Nếu những dấu hiệu này bị bỏ qua, trẻ có thể ngày càng thu mình và khó chia sẻ vấn đề với gia đình. Vì vậy, cha mẹ cần lắng nghe, tôn trọng cảm xúc của con; đồng thời đặt kỳ vọng về học tập phù hợp với năng lực của trẻ, ghi nhận sự nỗ lực thay vì chỉ chú trọng điểm số. Bên cạnh đó, trẻ cần duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh, ngủ đủ giấc, hạn chế sử dụng điện thoại vào ban đêm, ăn uống đầy đủ và vận động thường xuyên. Phụ huynh cũng cần đặc biệt lưu ý những thay đổi kéo dài ở trẻ như lo âu nhiều tuần, mất ngủ thường xuyên, kết quả học tập giảm sút đột ngột, thu mình khỏi gia đình và bạn bè hoặc thường xuyên đau đầu, đau bụng nhưng chưa tìm thấy nguyên nhân thực thể. Khi các biểu hiện kéo dài hoặc bắt đầu ảnh hưởng đến học tập, sinh hoạt và các mối quan hệ, trẻ nên được đưa đến cơ sở y tế có chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý để được đánh giá, can thiệp phù hợp.