Theo lịch Can - Chi của phương Đông, Bính Ngọ là sự kết hợp giữa Thiên can Bính - biểu trưng cho ánh sáng, nhiệt huyết, khởi đầu - và Địa chi Ngọ, hình tượng con Ngựa, loài vật gắn liền với chuyển động, hành trình và khát vọng tiến xa. Bởi vậy, từ xa xưa, năm Ngọ thường được cảm nhận là năm của hành động, của bứt phá, của những quyết định mang tính mở đường.
Trong tâm thức văn hóa dân tộc, ngựa không chỉ là con vật quen thuộc của đời sống nông nghiệp hay phương tiện di chuyển thời cổ, mà còn là biểu tượng tinh thần. Ngựa hiện diện trong những trang sử mở cõi, trong vó ngựa của những đoàn quân giữ nước, trong những chuyến đi xa của người buôn bán, người sĩ tử, người mưu cầu công danh sự nghiệp. Ngựa là hình ảnh của sự trung thành, dẻo dai, sẵn sàng vượt đường dài, không ngại gian nan để đi đến đích.
Vì thế, thông thường, trong nhiều sự kiện khởi công công trình hay khánh thành nhà mới….,đặc biệt là mỗi độ xuân về, cùng với hình ảnh mai, đào khoe sắc, người Việt lại vang lên một câu chúc quen thuộc mà sâu xa: chúc “Mã đáo thành công”. Đó không chỉ là một lời chúc xã giao, mà thể hiện sự tinh tế, là sự cầu mong, chúc cho sự thành đạt trong sự nghiệp, công danh…
Về ngữ nghĩa “mã đáo thành công”, nguyên văn đầy đủ âm Hán Việt là “Kì khai đắc thắng, mã đáo thành công”, có nghĩa là: “cờ phất (làm hiệu) chiến thắng, ngựa quay về (báo tin) thành công”. Nguyên nghĩa của “mã đáo thành công” giản dị mà giàu hình ảnh: con ngựa ra đi rồi quay về, mang theo tin thắng lợi.
Và kèm theo lời chúc mã đáo thành công, người Việt cũng thường tặng trao nhau bức tranh “mã đáo thành công”. Bức tranh vẽ 8 con ngựa khỏe mạnh và dũng mãnh đang phi nước đại. Bức tranh này mang rất nhiều ý nghĩa tượng trưng đặc biệt. Vì thế, trong tâm tưởng, luôn mong ước vào sự may mắn, thành công nên nhiều gia đình người Việt thường treo trong nhà bức tranh mã đáo thành công ở vị trí đẹp, theo hướng ngựa quay ra cửa hay cổng nhà,
Ẩn ý bức tranh nổi tiếng đó nói lên điều gì? Theo quan niệm dân gian, loài ngựa tượng trưng cho sự mạnh mẽ, bền bỉ, kiên trì, dẻo dai và hùng mạnh. Ngựa cũng là một vật nuôi có ích, gần gũi và trung thành với con người. Thời xưa, ngựa là phương tiện giúp con người di chuyển và vận chuyển hàng hóa đi xa để đỡ tốn sức người. Những chú ngựa khỏe mạnh luôn đồng hành cùng con người trong những chuyến làm ăn xa hoặc chinh chiến trên chiến trường.
Trong bức tranh vẽ 8 con ngựa của người Trung hoa, những con ngựa đang phi nước đại có nghĩa là chủ sở hữu của chúng có quyền lực và uy tín mạnh mẽ. Chu Mục Vương (1001 - 746 TCN) - vị vua thứ 5 của nhà Chu trong lịch sử phong kiến cổ đại Trung Quốc cũng nổi tiếng sử sách vì sở hữu 8 con ngựa vô cùng đặc biệt. Bát Tuấn (8 con ngựa hay) của Chu Mục Vương đã trở thành một chủ đề nổi tiếng mà giới làm tranh cổ và tranh hiện đại khai thác, biến nó thành món quà độc đáo cho người dân dành tặng nhau.
 |
| Trong bức tranh “Ngựa phi nước đại” vẽ 8 tuấn mã chạy cũng có nghĩa: Trong Ngũ Hành, ngựa là hành Hỏa và hành động phi như bay trên nước là hành Thủy. Hai hành này tương khắc với nhau. Người ta tặng nhau bức tranh này với mục đích cầu mong người nhận có ý chí mạnh mẽ hơn, tinh thần phấn chấn hơn và luôn vươn lên trong mọi hoàn cảnh. (Ảnh minh họa) |
Theo một số tài liệu ghi chép, Chu Mục Vương sở hữu 8 con ngựa tuyệt vời và được dân gian gọi là Bát Tuấn. Tương truyền, Chu Mục Vương đặt tên cho 8 tuấn mã lần lượt là: Xích Ký, Đạo Ly, Bạch Mã, Du Luân, Sơn Tử, Cừ Hoàng, Hoa Lưu, Duyên Nhĩ. Người điều khiển Bát Tuấn có tên Tạo Phụ. Tạo Phụ thường xuyên chở Chu Mục Vương đi vi hành khắp nơi trên cỗ xe ngựa đặc biệt do 8 con ngựa kéo. Dưới thời trị vì của Chu Mục Vương, cuộc sống của người dân khá thịnh vượng. Do đó, các họa sĩ thời đó đã vẽ bức tranh 8 con ngựa của vị hoàng đế nhà Chu này và gọi nó là Bát Tuấn đồ. Mặt khác, bức tranh “Ngựa phi nước đại” vẽ 8 tuấn mã chạy cũng có nghĩa: Trong Ngũ Hành, ngựa là hành Hỏa và hành động phi như bay trên nước là hành Thủy. Hai hành này tương khắc với nhau. Người ta tặng nhau bức tranh này với mục đích cầu mong người nhận có ý chí mạnh mẽ hơn, tinh thần phấn chấn hơn và luôn vươn lên trong mọi hoàn cảnh.
Trong xã hội xưa, khi mỗi chuyến đi xa đều tiềm ẩn rủi ro, thì việc ngựa trở về bình an, đủ đầy, là dấu hiệu của thành công, của viên mãn. Theo thời gian, câu chúc ấy vượt ra khỏi bối cảnh cụ thể, trở thành lời gửi gắm niềm tin cho mọi hành trình của con người trong cuộc sống hiện đại.
Vì sao trong bức tranh “mã đáo thành công” luôn có một con quay đầu lại?
Con số 8 cũng là một con số may mắn của người Trung Quốc, tượng trưng cho sự giàu có và thành công. Bức tranh vẽ những con ngựa phi nước đại, tràn đầy sinh lực, tinh thần tuyệt vời sẽ truyền cảm hứng cho mọi người làm việc chăm chỉ và theo đuổi mục tiêu của mình.
Bức tranh “mã đáo thành công” thường có 8 con ngựa đang phi nước đại về phía trước. Tuy nhiên, điều đặc biệt là luôn có một con ngựa vừa quay đầu lại vừa chạy. Nó thường là con ngựa đứng ở vị trí thứ 4 hoặc thứ 5. Hành động quay đầu của nó cũng ẩn chứa ý nghĩa sâu xa.
Ngựa là loài động vật có tính đoàn kết cao. Hành động một con ngựa quay đầu lại là để khuyến khích những con ngựa còn lại trong đàn chạy nhanh hơn, mạnh mẽ hơn. Do đó, bức tranh “mã đáo thành công” còn có ý nghĩa thể hiện tình đoàn kết, gắn bó.
Xuân Bính Ngọ 2026 năm nay thật đặc biệt, khi linh vật của năm trùng khớp với hình tượng trong lời chúc “mã đáo thành công”. Sự trùng hợp đặc biệt đó càng mang ý nghĩa trọn vẹn. Đó là lời chúc cho những khởi đầu mới, cho một năm mới thuận lợi, để hy vọng gặt hái nhiều thành công của cả năm.
Xuân, suy cho cùng, không chỉ là mùa của thiên nhiên, mà còn là mùa của lòng người. Trong những ngày đầu năm, khi mỗi gia đình quây quần bên mâm cơm Tết, khi những chuyến du xuân bắt đầu, khi những dự định cho năm mới được mở ra, con người ta dễ nghĩ về hành trình phía trước với cả niềm háo hức lẫn kỳ vọng. Ở đó, lời chúc “mã đáo thành công” vang lên như một sự động viên nhẹ nhàng mà sâu sắc: hãy triển khai các dự định của năm mới với niềm tin, sự kỳ vọng, nỗ lực hết mình, rồi thành quả sẽ đến.
Ở bình diện rộng hơn, xuân Bính Ngọ còn gợi mở khát vọng phát triển của đất nước. Năm mới với thế nước, vận nước đang lên. Đất nước bước vào năm mới nhiều kỳ vọng đổi mới, sáng tạo, nâng cao chất lượng tăng trưởng và đời sống nhân dân. Trên hành trình ấy, cần những “vó ngựa” mạnh mẽ của trí tuệ, của tinh thần đoàn kết, của trách nhiệm xã hội. “Mã đáo thành công” vì thế không chỉ là lời chúc cá nhân, mà còn là ước vọng chung, kỳ vọng đất nước bứt phá mạnh mẽ trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./