Xuất hiện triệu chứng sau vài giờ ăn cá
Theo thông tin từ nhóm du khách, tối 7.3, đoàn đã dùng bữa tại một nhà hàng địa phương với các món hải sản gồm cá chình, tôm tít và sò. Tuy nhiên, chỉ sau bữa ăn từ vài phút đến khoảng 3 giờ, nhiều người bắt đầu xuất hiện các biểu hiện bất thường.
Những triệu chứng ban đầu gồm đau rát họng, miệng, tê bì môi và lưỡi. Sau đó, các biểu hiện lan rộng ra toàn thân như đau nhức cơ, mỏi khớp tay chân, yếu cơ, chóng mặt, tụt huyết áp, buồn nôn, nôn, đau bụng và đi ngoài phân lỏng.
Một số bệnh nhân còn cảm thấy tức ngực, mệt nhiều, có cảm giác đau buốt khi chạm vào nước lạnh. Khi đi đại tiện, họ cũng xuất hiện cảm giác đau rát khó chịu ở hậu môn. Đáng chú ý, ngay cả người ăn ít nhất – chỉ khoảng hai miếng cá – cũng xuất hiện các triệu chứng.
Nhận thấy tình trạng sức khỏe bất thường, các du khách đã được sơ cứu tại cơ sở y tế địa phương. Trong đó, 6 người được chuyển đến Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai vào ngày 8.3 để tiếp tục theo dõi và điều trị chuyên sâu.
Sau khi thăm khám và khai thác yếu tố dịch tễ, các bác sĩ xác định đây là một chùm ca ngộ độc ciguatera do ăn cá chình chứa độc tố ciguatoxin.
Độc tố nguy hiểm, không bị phá hủy khi nấu chín
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên – Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai – cho biết ngộ độc ciguatera là dạng ngộ độc cá biển thường gặp nhất, thậm chí phổ biến hơn cả ngộ độc cá nóc, nhưng trên thực tế vẫn chưa được nhiều người chú ý.
Độc tố ciguatoxin bắt nguồn từ một loại vi tảo có tên Gambierdiscus toxicus sống trong nước biển. Các loài cá nhỏ ăn tảo, cá lớn ăn cá nhỏ, và qua chuỗi thức ăn này độc tố sẽ tích lũy dần trong cơ thể những loài cá lớn sống ở khu vực rạn san hô.
Nhiều loài cá có thể chứa độc tố ciguatoxin, đặc biệt là các loài cá lớn như cá nhồng, cá hồng, cá cam, cá mú, cá chình, cá vược, cá mập…
Điều đáng lo ngại là độc tố ciguatoxin hoàn toàn không màu, không mùi, không vị và không bị phá hủy bởi các phương pháp chế biến thông thường như nấu chín, đông lạnh hay ướp muối, phơi khô. Một con cá nhiễm độc vẫn có hình thức hoàn toàn bình thường nên rất khó nhận biết.
Ngộ độc ciguatera có thể gây ra nhiều nhóm triệu chứng khác nhau.
Về tiêu hóa, người bệnh có thể buồn nôn, nôn, đau quặn bụng và tiêu chảy.
Về thần kinh, bệnh nhân có thể tê bì, cảm giác bỏng rát khi tiếp xúc với lạnh, ngứa giống dị ứng nhưng da không có tổn thương, đau mỏi cơ, yếu cơ hoặc liệt cơ. Trong những trường hợp nặng, liệt cơ hô hấp có thể dẫn tới suy hô hấp và nguy cơ tử vong.
Một triệu chứng khá đặc trưng của ngộ độc ciguatera là rối loạn cảm giác nóng – lạnh: khi chạm vào nước lạnh, người bệnh có cảm giác đau buốt hoặc bỏng rát.
Ngoài ra, các biến chứng tim mạch như tụt huyết áp hoặc nhịp tim chậm cũng có thể xảy ra và đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Đáng chú ý, trong một số trường hợp, các triệu chứng thần kinh có thể kéo dài nhiều tháng, gây khó chịu và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Hiện nay chưa có thuốc giải độc đặc hiệu đối với ciguatoxin. Việc điều trị chủ yếu là xử trí triệu chứng, đảm bảo hô hấp, ổn định nhịp tim và huyết áp, đồng thời theo dõi các biến chứng.
Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, phòng ngừa vẫn là biện pháp quan trọng nhất. Người dân nên hạn chế ăn nhiều các loài cá biển sống tự nhiên có nguy cơ cao, tránh ăn nội tạng cá vì đây là nơi tích tụ nhiều độc tố.
"Nên thận trọng với các loại cá đánh bắt ở vùng rạn san hô. Nếu muốn sử dụng các loài cá này, lựa chọn cá nuôi có thể an toàn hơn do thức ăn của cá nuôi được kiểm soát và không chứa độc tố từ tảo biển". TS.BS Nguyễn Trung Nguyên khuyến cáo.
6 bệnh nhân điều trị tại Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai đã ổn định sức khỏe và được xuất viện.