Bệnh hô hấp do virus ở trẻ nhỏ bùng phát – Cha mẹ cần làm gì để bảo vệ con?

Nguy cơ gia tăng: “Chỉ một cơn ho cũng có thể là khởi đầu của suy hô hấp”

Theo ghi nhận tại nhiều bệnh viện nhi ở Hà Nội và TP.HCM, số ca trẻ dưới 2 tuổi nhập viện do viêm tiểu phế quản cấp đang tăng nhanh trong tháng 10 – 12, trùng thời điểm giao mùa.
Bệnh khởi phát từ triệu chứng cảm nhẹ như sổ mũi, nghẹt mũi, ho, sốt nhẹ… nhưng có thể chuyển nặng chỉ sau 2–3 ngày với biểu hiện khò khè, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bú kém, ngủ li bì.

“Trẻ sơ sinh và trẻ dưới 6 tháng tuổi là nhóm nguy cơ cao nhất. Chỉ cần chậm trễ trong vài giờ, bệnh có thể tiến triển thành suy hô hấp nặng,” – BS. Nguyễn Thị Thu Trang, Khoa Hô hấp Nhi Trung ương cảnh báo.

Đặc biệt, trẻ sinh non, trẻ mắc tim bẩm sinh hoặc có bệnh nền phổi càng dễ rơi vào tình trạng nguy kịch.

Virus RSV – “thủ phạm” nguy hiểm bậc nhất

Theo các nghiên cứu y tế, Virus hợp bào hô hấp (RSV) là nguyên nhân gây ra tới 70% ca viêm tiểu phế quản ở trẻ nhỏ. Loại virus này lây nhanh hơn cả cúm mùa và COVID-19, tồn tại trên bề mặt đồ vật tới nhiều giờ và trong đường hô hấp của người mang mầm bệnh đến 2 tuần.

Điều đáng lo là người lớn và trẻ lớn có thể nhiễm RSV nhưng chỉ ho hoặc sổ mũi nhẹ, vô tình trở thành nguồn lây nguy hiểm cho trẻ sơ sinh trong cùng nhà. Vì vậy, bác sĩ khuyến cáo:

“Bảo vệ trẻ nhỏ nghĩa là người lớn phải bảo vệ chính mình” — rửa tay kỹ, đeo khẩu trang khi có triệu chứng ho, cảm; không bế hoặc hôn trẻ khi đang ốm.

Thời tiết lạnh, hanh khô khiến niêm mạc mũi họng bị khô quánh, giảm khả năng bảo vệ tự nhiên. Đồng thời, hệ thống lông chuyển trong đường thở – “hàng rào làm sạch” virus – bị tê liệt, khiến virus dễ dàng xâm nhập sâu vào phế quản.

Các chuyên gia khuyến nghị duy trì môi trường vi khí hậu ổn định trong nhà:

Khi dùng điều hòa hoặc máy sưởi, cần tránh luồng gió thổi trực tiếp vào trẻ, tăng cường thông khí tự nhiên và vệ sinh máy lọc, quạt thường xuyên.

5 dấu hiệu cảnh báo trẻ cần nhập viện khẩn cấp

Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý đưa trẻ đi khám ngay nếu thấy một trong các biểu hiện sau:

1. Thở nhanh:

   • Dưới 2 tháng tuổi ≥ 60 lần/phút

   • Từ 2–11 tháng tuổi ≥ 50 lần/phút

   • Từ 1–5 tuổi ≥ 40 lần/phút

2. Thở rút lõm lồng ngực, bụng phập phồng.

3. Ngưng thở hoặc thở không đều.

4. Trẻ bú kém, bỏ ăn, lờ đờ hoặc ngủ li bì.

5. Môi tím tái, thóp lõm, da lạnh.

Đây là những dấu hiệu suy hô hấp cấp, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức để được hỗ trợ oxy và chăm sóc chuyên khoa.

Chiến lược bảo vệ toàn diện: Ba “lá chắn” từ bác sĩ

1️. Tiêm chủng đầy đủ – tăng miễn dịch chủ động

• Tiêm phòng cúm hàng năm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn sống cùng trẻ.

• Hoàn tất các mũi phế cầu, ho gà, bạch hầu để ngăn biến chứng viêm phổi nặng.

• Bổ sung vitamin D, C, kẽm, selen, omega-3 giúp tăng sức đề kháng tự nhiên.

2️. Vệ sinh nghiêm ngặt – cắt đứt nguồn lây

• Rửa tay bằng xà phòng trước khi chạm vào trẻ.

• Dạy trẻ che miệng khi ho, hắt hơi vào khăn giấy.

• Khử khuẩn đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ăn… thường xuyên.

• Hạn chế cho trẻ đến nơi đông người trong mùa dịch.

3️. Giữ môi trường trong lành – loại bỏ khói và bụi

• Tuyệt đối không hút thuốc lá trong nhà.

• Giảm tiếp xúc với khói bếp, khói xe, mùi hương công nghiệp.

• Mở cửa thông gió hằng ngày, trồng cây xanh lọc khí trong phòng.

Chăm sóc đúng cách khi trẻ đang mắc bệnh

Khi trẻ mắc viêm tiểu phế quản, cha mẹ cần lưu ý.

• Cho trẻ nằm đầu cao để dễ thở.

• Hút đờm, nhỏ mũi bằng nước muối sinh lý.

• Cho trẻ bú mẹ hoặc uống đủ nước, ăn loãng, chia nhỏ bữa.

• Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc giãn phế quản hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Sau điều trị, nên cho trẻ tái khám định kỳ vì bệnh có thể để lại biến chứng như viêm phổi, viêm tai giữa hoặc làm tăng nguy cơ hen phế quản sau này.

Mùa lạnh đang đến, các bệnh hô hấp do virus như RSV, cúm, adenovirus… đang len lỏi vào từng gia đình. Việc chủ động phòng ngừa, giữ môi trường sạch – ấm – ẩm hợp lý chính là chìa khóa bảo vệ con trẻ.