Bệnh lý tim mạch ngày càng gia tăng và trẻ hóa, cách phát hiện sớm

Các chuyên gia cảnh báo lối sống thiếu lành mạnh, hút thuốc lá, thừa cân, béo phì cùng yếu tố tiền sử gia đình đang khiến nguy cơ mắc bệnh ở người trẻ ngày càng gia tăng. Theo các ước tính lâm sàng thực tế, số ca nhồi máu cơ tim hoặc hội chứng mạch vành cấp tại Việt Nam có thể lên tới hơn 100.000 ca mỗi năm.

Thông tin được GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng, Trưởng Bộ môn Tim mạch, Trường Đại học Y Hà Nội; Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, Bộ Công an, chia sẻ tại Hội nghị khoa học quốc tế "Triết lý mới trong can thiệp động mạch vành phức tạp" do Hội Tim mạch học Việt Nam và Phân hội Tim mạch học Can thiệp Việt Nam tổ chức ngày 22/8.

Bệnh tim mạch ngày càng gia tăng và trẻ hóa

Theo GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng, mặc dù hiện chưa có cuộc điều tra quy mô toàn quốc, một số nghiên cứu đơn lẻ cho thấy tỷ lệ người dân mắc bệnh lý động mạch vành có thể ở mức 5-7% dân số, tương đương hàng triệu người với mức độ bệnh khác nhau.

Đáng chú ý, bệnh tim mạch hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong. Theo chuyên gia, bệnh lý tim mạch chiếm khoảng 33% tổng số ca tử vong tại Việt Nam. Trong số các trường hợp tử vong do bệnh tim mạch, khoảng 60% có liên quan trực tiếp đến bệnh lý động mạch vành.

Một trong những vấn đề đáng lo ngại là bệnh lý động mạch vành, đặc biệt nhồi máu cơ tim, đang có xu hướng xuất hiện ở người trẻ tuổi. Lối sống thiếu lành mạnh được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng.

"100% bệnh nhân trẻ tuổi bị nhồi máu cơ tim được ghi nhận có hút thuốc lá, đi kèm với béo phì và yếu tố tiền sử gia đình. Lối sống không lành mạnh đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với sức khỏe tim mạch của người trẻ", GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng cho biết.

Các chuyên gia khuyến cáo, để giảm nguy cơ mắc bệnh mạch vành, người dân cần duy trì chế độ ăn uống hợp lý, hạn chế các thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, muối và đường; tăng cường rau xanh, trái cây; duy trì cân nặng hợp lý và thường xuyên vận động thể lực. Đồng thời, cần bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu.

Những dấu hiệu cảnh báo bệnh tim mạch

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa biến chứng và giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch.

• Đau hoặc tức ngực: Đây là một trong những dấu hiệu điển hình của bệnh lý mạch vành. Người bệnh có thể cảm thấy đau, bóp nghẹt hoặc đè nặng ở giữa ngực, đặc biệt khi gắng sức. Cơn đau có thể lan lên vai, cánh tay, cổ, hàm hoặc ra sau lưng. Khi xuất hiện cơn đau ngực dữ dội, kéo dài hoặc kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn, người bệnh cần được đưa đi cấp cứu càng sớm càng tốt.
• Ngất: Một số bệnh lý tim mạch, đặc biệt là rối loạn nhịp tim hoặc một số bệnh lý mạch máu, có thể gây ngất. Người bệnh bị ngất không rõ nguyên nhân cần được thăm khám để xác định nguyên nhân, nhất là khi tình trạng này tái diễn hoặc xảy ra trong lúc vận động.
• Phù: Phù mặt, mí mắt hoặc phù chân, đặc biệt khi tình trạng xuất hiện bất thường và kéo dài, có thể là dấu hiệu của suy tim hoặc một số bệnh lý khác. Người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân thay vì tự điều trị.
• Tím tái: Tím tái là tình trạng da hoặc niêm mạc chuyển sang màu xanh tím do lượng oxy trong máu không được bảo đảm. Dấu hiệu này thường dễ nhận thấy ở môi và đầu ngón tay. Tím tái có thể liên quan đến bệnh tim hoặc bệnh hô hấp và cần được đánh giá y tế.
• Đau cách hồi: Người bệnh xuất hiện đau, mỏi hoặc chuột rút ở chân khi đi bộ, sau đó giảm khi nghỉ ngơi. Đây có thể là dấu hiệu của bệnh động mạch chi dưới. Quãng đường đi được trước khi xuất hiện đau và thời gian hồi phục là những yếu tố giúp bác sĩ đánh giá mức độ bệnh.

Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường, người dân không nên chủ quan hoặc tự mua thuốc điều trị. Việc khám sớm giúp xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

Can thiệp mạch vành phức tạp hướng tới "can thiệp chính xác"

Tại Hội nghị khoa học quốc tế "Triết lý mới trong can thiệp động mạch vành phức tạp", các chuyên gia cũng cập nhật nhiều tiến bộ trong lĩnh vực can thiệp mạch vành phức tạp.

Hội nghị có sự tham gia của 215 đại biểu, trong đó có 49 chuyên gia, gồm 28 chuyên gia quốc tế và 21 chuyên gia Việt Nam. Các chuyên gia đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ có nền tim mạch can thiệp phát triển như Australia, Trung Quốc, Ấn Độ, Singapore, Malaysia, Philippines, Thái Lan, Đài Loan và Hồng Kông.

Việc Việt Nam đăng cai một hội nghị quốc tế chuyên sâu về can thiệp mạch vành phức tạp với sự tham gia trực tiếp của nhiều chuyên gia quốc tế cho thấy những bước tiến của tim mạch can thiệp Việt Nam trong đào tạo, chuyên môn và hợp tác quốc tế.

Một xu hướng đáng chú ý được đề cập tại hội nghị là sự chuyển dịch từ can thiệp chủ yếu dựa trên hình ảnh chụp mạch sang can thiệp mạch vành chính xác (Precision PCI).

Các phương tiện hình ảnh trong lòng mạch như siêu âm trong lòng mạch (IVUS) và những công nghệ hình ảnh có độ phân giải cao giúp bác sĩ đánh giá chính xác kích thước mạch, đặc điểm mảng xơ vữa, mức độ và sự phân bố của vôi hóa. Qua đó, bác sĩ có thể lựa chọn kích thước thiết bị phù hợp, kiểm tra độ áp sát và độ nở của stent, đồng thời phát hiện những kết quả chưa tối ưu mà chụp mạch thông thường có thể bỏ sót.

Đối với những tổn thương vôi hóa nặng - một trong những thách thức lớn trong can thiệp mạch vành phức tạp - các chuyên gia cũng cập nhật nhiều chiến lược chuẩn bị tổn thương và kỹ thuật điều biến mảng vôi hóa. Các phương pháp này nhằm tạo điều kiện để stent hoặc thiết bị điều trị được đặt đúng vị trí, nở tối ưu và mang lại hiệu quả điều trị cao hơn.

Các chuyên gia nhấn mạnh, bên cạnh những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị, phòng ngừa và phát hiện sớm vẫn là yếu tố then chốt để giảm gánh nặng bệnh tim mạch. Người dân, đặc biệt là những người có yếu tố nguy cơ, nên chủ động kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu, duy trì lối sống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ. Khi có dấu hiệu nghi ngờ nhồi máu cơ tim hoặc bệnh tim mạch cấp tính, cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.