Trung tâm tim mạch - Bệnh viện E vừa thay van động mạch chủ qua da (TAVI) thành công cho 2 bệnh nhân cao tuổi (91 và 74 tuổi):
Mới đây, các bác sĩ Khoa Nội tim mạch người lớn - Trung tâm tim mạch (Bệnh viện E) vừa thay van động mạch chủ qua da (TAVI) thành công cho 2 bệnh nhân (91 tuổi và 74 tuổi), đều mắc bị hẹp khít van động mạch chủ, suy tim nặng, cần can thiệp sớm. TAVI là kỹ thuật hiện đại bậc nhất về can thiệp tim mạch với các ưu điểm vượt trội như gây mê hoặc chỉ cần gây mê tại chỗ và can thiệp qua da, giảm thiểu nguy cơ biến chứng, rút ngắn thời gian điều trị và hồi phục cho người bệnh…
Kỹ thuật thay van động mạch chủ qua da (TAVI) đang mở thêm cơ hội điều trị cho nhiều bệnh nhân tim mạch lớn tuổi, có nhiều bệnh nền và không đủ sức khỏe để phẫu thuật mổ hở. Đây là phương pháp can thiệp tim mạch hiện đại, ít xâm lấn, giúp rút ngắn thời gian hồi phục và giảm nguy cơ biến chứng.
Hiện Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E là một trong số ít trung tâm tim mạch tại Việt Nam triển khai thường quy được kỹ thuật cao này, hy vọng sẽ mở ra cơ hội cứu sống nhiều người bệnh tim mạch, đặc biệt là các trường hợp tuổi cao, sức khỏe yếu và mắc nhiều bệnh nền nguy hiểm.
Nỗ lực điều trị, giành sự sống từ "cửa tử" cho cụ bà 91 tuổi
Trường hợp đầu tiên là một cụ bà 91 tuổi, có tiền sử nhồi máu cơ tim hai lần và suy thận độ 2B. Người bệnh được bác sĩ Nguyên theo dõi liên tục trong suốt 8 năm qua với chẩn đoán hẹp van động mạch chủ vừa tiến triển dần thành hẹp rất khít van ĐMC. Trong 2 - 3 năm trở lại đây, cụ bà thường xuyên phải nhập viện vì khó thở và phù phổi cấp nguy kịch.
TS.BS Phan Thảo Nguyên - Phó Giám đốc Bệnh viện E - Trưởng khoa Nội tim mạch người lớn, Trung tâm tim mạch cho biết, cách đây hai tuần, người bệnh vào viện trong tình trạng suy tim nặng, phù phổi cấp, phụ thuộc hoàn toàn vào oxy, chức năng cơ tim chỉ còn 50%. Người bệnh không thể đi lại, phải nằm thở oxy và nằm đầu cao, phụ thuộc thuốc trợ tim và phụ thuộc lợi tiểu cưỡng bức, chức năng thận suy giảm mạnh khiến lượng nước tiểu chỉ đạt hơn 1 lít/ngày.
 |
| Người bệnh được bác sĩ theo dõi liên tục và chăm sóc sức khỏe ổn định. (Ảnh: BVE) |
Trước quyết tâm của gia đình cùng sự hỗ trợ kinh phí từ nhà hảo tâm, kíp bác sĩ đã cân nhắc phương án thay van động mạch chủ qua da (TAVI) cho người bệnh. Tuy nhiên, kết quả chụp CT 512 dãy cho thấy thách thức cực đại khi toàn bộ hệ thống động mạch chủ của người bệnh bị vôi hóa nặng, đường kính động mạch chậu đùi hai bên vôi hóa nặng và hẹp chỉ còn khoảng 4,7 mm chỗ hẹp nhất (vừa khít kích thước của dụng cụ). Nguy cơ vỡ động mạch chậu đùi trong quá trình can thiệp TAVI là có thể sảy ra và ở bệnh nhân này nguy cơ tử vong ngay trên bàn can thiệp và sau TAVI lên tới 25% nếu không được chuẩn bị.
Ngay lập tức một cuộc hội chẩn triển khai khẩn trương với sự tham gia của các chuyên gia nội khoa, ngoại khoa và tim mạch can thiệp đã vạch ra chiến lược điều trị cân não. “Bài toán đặt ra lúc này rất nan giải để cứu người bệnh, bắt buộc phải thay van động mạch chủ. Tuy nhiên, với một cụ bà đã 91 tuổi, cơ thể suy đa tạng, nếu tiến hành mổ mở cưa xương ức theo phương pháp truyền thống thì tiên lượng trên bàn mổ và quá trình hồi sức hậu phẫu là cực kỳ nặng nề, cơ hội sống sót rất mong manh” - TS.BS Phan Thảo Nguyên chia sẻ.
Để giúp người bệnh thoát khỏi giai đoạn nguy kịch ban đầu, các bác sĩ quyết định nong van động mạch chủ trước. Sau 2 lần nong van thành công, người bệnh cai được oxy và nằm đầu thấp được. Đến ngày thứ 5, kíp can thiệp quyết định tiến hành thay van động mạch chủ qua da đường đùi bằng cách khéo léo sử dụng bóng nong và ống thông vượt qua các đoạn vôi hóa.
Sau hơn 1,5 giờ can thiệp nghẹt thở, chiếc van mới (TAVI) đã được đặt chính xác, không bị bất tương xứng phòng van, không hở cạnh chân van. Chỉ 4 tiếng sau mổ, cụ bà được rút ống nội khí quản và có thể ăn uống, đi lại bình thường trong niềm hạnh phúc vỡ òa của gia đình.
Một kỳ tích thay "van trong van" cho cụ ông 74 tuổi
Ca lâm sàng thứ hai là một cụ ông 74 tuổi, từng phẫu thuật thay hai van tim sinh học tại Trung tâm cách đây 11 năm. Thời gian gần đây, người bệnh xuất hiện triệu chứng khó thở và đau ngực kết quả chụp mạch vành phát hiện hẹp 60-70% động mạch liên thất trước, kèm theo tình trạng van sinh học đã bị thoái hóa theo thời gian.
TS Nguyên cho biết, cái khó của ca bệnh này là cấu trúc của van sinh học cũ. May mắn là loại van được cấy ghép 11 năm trước thuộc dòng có cấu trúc có thể đánh giãn và đánh vỡ được vòng van. Ê Kíp can thiệp của Khoa Nội tim mạch người lớn, Trung tâm tim mạch, Bệnh viện E đã tiến hành đo đạc chuẩn xác các thông số và thực hiện kỹ thuật thay "van trong van" (đặt một chiếc van TAVI mới lồng vào trong lòng chiếc van sinh học cũ đã thoái hóa). Ca can thiệp diễn ra thuận lợi trong hơn 1 giờ. Hiện tại, sức khỏe cụ ông ổn định, đi lại và sinh hoạt bình thường.
Giảm giá thành, tăng khả năng tiếp cận của người bệnh
Kỹ thuật TAVI hay còn gọi là thay van động mạch chủ qua da là một trong những bước tiến vĩ đại của nền y học hiện đại. Đây là kỹ thuật hiện đại nhất, ít xâm lấn, phù hợp cho bệnh nhân lớn tuổi, bệnh nhân không đủ sức khỏe để phẫu thuật mổ hở. Khi thực hiện TAVI, thay vì phải phẫu thuật mở lồng ngực, phải ngừng tim và thực hiện chạy máy tim phổi nhân tạo, bác sĩ chỉ cần luồn một ống thông nhỏ từ động mạch đùi (khoảng 5-6 mm) để đưa van tim nhân tạo vào đúng vị trí. Hai loại van được sử dụng cho kĩ thuật này là van nong trên bóng và van tự bung.
Chỉ sau 12 giờ can thiệp, người bệnh có thể ngồi dậy bình thường và đứng dậy đi lại. Với phương pháp này, xu hướng hiện nay chỉ gây tê tại chỗ và người bệnh nhân tỉnh táo. Mỗi ca thực hiện trong khoảng 1,5h và có thể đứng dậy đi lại sau 24 giờ, sau 5 ngày, người bệnh có thể xuất viện.
 |
| Bệnh nhân được các bác sĩ điều trị, khám sức khỏe và theo dõi tại Bệnh viện E. (Ảnh: BVE) |
Tại Việt Nam, dù kỹ thuật này đã “du nhập” khoảng 10 năm nhưng hiện chỉ có khoảng 8 trung tâm tim mạch lớn có thể thực hiện liên tục và thường quy, trong đó có Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E là một địa chỉ uy tín thực hiện thường quy kỹ thuật TAVI này. Riêng với kỹ thuật "van trong van" vô cùng phức tạp, toàn quốc mới thực hiện được hơn 30 ca thì Trung tâm tim mạch, Bệnh viện E đã đóng góp tới 8 ca. Đặc biệt, các ca bệnh trên 90 tuổi được cứu sống bằng TAVI trên thế giới và tại Việt Nam hiện vẫn chưa có nhiều.
TS.BS Phan Thảo Nguyên nhấn mạnh, mô hình bệnh tật tại Việt Nam đang dịch chuyển rõ rệt theo xu hướng già hóa dân số. Tỷ lệ mắc bệnh lý van động mạch chủ chiếm từ 5 - 6%⁰ dân số. Tiến trình tự nhiên của bệnh rất khắc nghiệt: từ hẹp nhẹ tiến triển sang hẹp khít thường mất khoảng 10 năm. Trong khi người bệnh hẹp khít đã xuất hiện triệu chứng (như choáng ngất, hồi hộp, rối loạn nhịp, khó thở khi gắng sức), nếu không được can thiệp sớm thì nguy cơ tử vong trong 1 - 2 năm lên tới 80 - 90%.
Hiện nay, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E đang tiên phong xây dựng chiến lược "quản lý trọn đời" cho người bệnh hẹp van động mạch chủ. Người bệnh sau phẫu thuật và can thiệp TAVI sẽ được lập hồ sơ theo dõi định kỳ mỗi 3 tháng, siêu âm đánh giá lại để dự báo trước các giai đoạn thoái hóa van sinh học (thường sau 7-10 năm) nhằm chủ động lên kế hoạch điều trị tiếp theo.
Tuy nhiên, mức chi phí cho một ca thay van động mạch chủ có tương đối cao. Điều này khiến nhiều người bệnh chưa tiếp cận được với kỹ thuật hiện đại này. Do đó, TS.BS Phan Thảo Nguyên cũng bày tỏ mong muốn, BHYT sẽ tăng mức chi trả đối với người bệnh sử dụng kỹ thuật TAVI này.
Sự thành công liên tiếp của các ca can thiệp kỹ thuật cao đối với những người bệnh trên 70 và 90 tuổi tại Bệnh viện E không chỉ khẳng định trình độ chuyên môn ngang tầm quốc tế của các bác sĩ Việt Nam, mà còn mang lại giá trị nhân văn sâu sắc, kéo dài tuổi thọ và mang lại hạnh phúc trọn vẹn cho nhiều gia đình Việt Nam trong thời điểm dân số già đang cận kề.