Thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), cho biết: “Điều tôi thường lo hơn là một số người nghe thông tin về thủy ngân rồi bỏ hẳn cá biển trong nhiều năm. Khi đó, họ có thể mất đi nguồn omega-3 tự nhiên rất có giá trị cho tim mạch, não bộ và sức khỏe chuyển hóa. Vì vậy, thay vì ‘sợ’ cá biển, nên học cách lựa chọn cá thông minh và đa dạng hóa nguồn thực phẩm”.
Cá biển giàu omega-3, cá đồng cung cấp đạm lành mạnh
Theo bác sĩ Tố Hi, cá biển, đặc biệt là các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi hay một số loại cá ngừ, là nguồn cung cấp axit béo omega-3 chuỗi dài (EPA và DHA) rất dồi dào. Đây là nhóm chất béo đã được chứng minh có lợi cho sức khỏe tim mạch, giúp giảm triglyceride máu, hỗ trợ kiểm soát tình trạng viêm mạn tính và góp phần bảo vệ chức năng não bộ. Đối với người mắc bệnh tim mạch hoặc tiểu đường, việc bổ sung cá biển hợp lý có thể là một phần quan trọng của chiến lược dinh dưỡng lâu dài.
Trong khi đó, cá đồng như cá lóc, cá rô, cá chép, cá trê hay cá diêu hồng lại là nguồn đạm chất lượng cao, dễ chế biến, phù hợp với khẩu vị của nhiều gia đình Việt Nam. Hàm lượng chất béo trong cá đồng thường thấp hơn cá biển, nhưng chúng cũng cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu.
Có thể nói, nếu cá biển nổi bật nhờ omega-3 thì cá đồng lại là nguồn đạm lành mạnh và gần gũi trong bữa ăn hằng ngày. Người bệnh mạn tính không nên chỉ ăn một loại duy nhất mà nên luân phiên đa dạng giữa các loại cá để tận dụng lợi ích dinh dưỡng từ nhiều nguồn khác nhau.
Đối với người bệnh gout, cả cá biển và cá đồng đều có thể được sử dụng với khẩu phần phù hợp trong một chế độ ăn cân đối. Điều quan trọng là kiểm soát tổng lượng thực phẩm giàu purin, hạn chế rượu bia và duy trì cân nặng hợp lý, thay vì kiêng hoàn toàn cá.
Có nên lo ngại kim loại nặng, vi nhựa khi ăn cá biển?
“Lo ngại về thủy ngân, kim loại nặng hay vi nhựa trong hải sản là hoàn toàn có cơ sở. Tuy nhiên, điều quan trọng là hiểu đúng mức độ nguy cơ để không vì quá lo lắng mà vô tình loại bỏ một trong những thực phẩm có lợi nhất cho sức khỏe. Một nguyên tắc đơn giản mà tôi thường chia sẻ với bệnh nhân là: Ưu tiên cá nhỏ, ăn đa dạng, hạn chế cá săn mồi kích thước lớn”, bác sĩ Tố Hi cho hay.
Theo bác sĩ Hi, các loài cá sống lâu năm, kích thước lớn và nằm ở vị trí cao trong chuỗi thức ăn thường có xu hướng tích lũy thủy ngân nhiều hơn. Ví dụ như cá kiếm, cá mập hoặc một số loài cá ngừ đại dương kích thước lớn. Trong khi đó, những loại cá nhỏ như cá mòi, cá trích, cá cơm hay cá nục thường có hàm lượng omega-3 khá tốt nhưng nguy cơ tích lũy kim loại nặng thấp hơn đáng kể.
Về vấn đề vi nhựa, đây là thách thức môi trường mang tính toàn cầu và hiện nay chưa có bằng chứng để khuyến cáo người dân ngừng ăn cá vì lý do này. Theo các bằng chứng hiện có, khi được tiêu thụ với tần suất hợp lý, lợi ích dinh dưỡng và tim mạch của cá vẫn được đánh giá cao hơn đáng kể so với nguy cơ tiềm tàng từ việc phơi nhiễm vi nhựa.