Thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM) cho hay: “Một trong những mục đích của ăn cá là để nhận lợi ích từ omega-3, nên đừng vô tình đánh mất lợi ích đó bằng việc thêm quá nhiều dầu mỡ hoặc muối khi chế biến. Một món cá hấp đơn giản đôi khi lại có giá trị sức khỏe cao hơn rất nhiều so với món cá chiên giòn nhiều dầu hoặc cá kho quá đậm vị”.
Hạn chế chiên, kho; ưu tiên hấp, luộc
Từ đó, bác sĩ Tố Hi cho biết omega-3 là chất béo không bão hòa đa, tương đối nhạy cảm với nhiệt độ quá cao và quá trình oxy hóa. Khi cá được chiên ngập dầu hoặc chiên nhiều lần ở nhiệt độ cao, một phần omega-3 có thể bị suy giảm, đồng thời món ăn bị hấp thụ thêm nhiều chất béo và năng lượng không cần thiết.
Ngoài ra, đối với người lớn tuổi hoặc người đang mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc thận mạn, các món cá kho quá mặn cũng cần được lưu ý. Hàm lượng natri cao có thể làm tăng nguy cơ giữ nước, gây khó khăn cho việc kiểm soát huyết áp, làm tăng gánh nặng lên hệ tim mạch cũng như chức năng thận.
Ngược lại, các phương pháp như hấp, nấu canh, nấu súp, luộc hoặc áp chảo ít dầu thường giúp bảo tồn chất béo có lợi trong cá tốt hơn, hạn chế lượng muối và chất béo không cần thiết, phù hợp với đa số người bệnh mạn tính.
Lựa chọn, chế biến và sử dụng cá đúng cách là “chìa khóa” sức khỏe
“Có người chỉ dám ăn cá đồng vì sợ cá biển chứa kim loại nặng. Ngược lại, có người chỉ ăn cá biển mà bỏ qua các loại cá khác. Cũng có người bỏ hoàn toàn phần mỡ cá vì nghĩ rằng tất cả chất béo đều có hại. Thực tế, không có loại cá nào hoàn hảo tuyệt đối và cũng không có loại cá nào cần phải loại bỏ hoàn toàn khỏi khẩu phần nếu được lựa chọn đúng cách”, bác sĩ Tố Hi cho hay.
 |
| Khi chế biến cá, mọi người nên ưu tiên hấp, nấu canh, nấu súp, luộc hoặc áp chảo ít dầu, nhất là với người lớn tuổi hoặc có bệnh mạn tính. ẢNH: N.Q tạo từ AI |
Theo bác sĩ, ở các loại cá béo như cá hồi, cá thu hay cá trích, phần chất béo tự nhiên chính là nguồn cung cấp omega-3 dồi dào. Đây là loại chất béo có lợi cho sức khỏe, khác với chất béo bão hòa trong mỡ động vật. Vì vậy, việc loại bỏ phần mỡ tự nhiên của cá có thể làm giảm đáng kể giá trị dinh dưỡng của thực phẩm này.
Từ góc độ dự phòng và kiểm soát bệnh mạn tính, bác sĩ thường khuyến nghị người trưởng thành nên duy trì khoảng 2 - 3 bữa cá mỗi tuần, ưu tiên các phương pháp chế biến ít dầu mỡ, giảm muối và kết hợp với nhiều rau xanh, đậu đỗ, ngũ cốc nguyên hạt trong tổng thể chế độ ăn.
Cuối cùng, bác sĩ Tố Hi nhấn mạnh rằng không có một loại thực phẩm đơn lẻ nào có thể “chữa bệnh”, nhưng những lựa chọn đúng được lặp lại mỗi ngày có thể tạo nên khác biệt rất lớn cho sức khỏe sau nhiều năm. Cá biển hay cá đồng không phải là cuộc đua để tìm người chiến thắng. Điều quan trọng là biết lựa chọn, chế biến và sử dụng chúng một cách cân bằng để biến bữa ăn hằng ngày thành một phần của chiến lược chăm sóc sức khỏe lâu dài.