Cô T.T.H (67 tuổi, ở TP.HCM) trước đây từng có thời gian nuôi mẹ già 3 năm. Mỗi bữa, cô H. thường chuẩn bị cho mẹ 1 khứa cá kho, cùng 1 chén cơm và canh chua. Theo cô H., người lớn tuổi chỉ cần bữa ăn có đủ đạm, tinh bột và chất xơ là được, không nên ăn nhiều thịt, đặc biệt là thịt đỏ, vì nghĩ không tốt cho sức khỏe.
“Tới giờ tôi cũng hạn chế ăn thịt, mỗi bữa ăn một chút cho có chất là được. Bây giờ chủ yếu ăn nhiều rau, trái cây và uống sữa, chứ ăn thịt nhiều nghe nói cũng bệnh lắm”, cô H. chia sẻ.
Mặt khác, có những người lớn tuổi vì muốn giảm cân nên gần như cắt hoàn toàn tinh bột và đạm động vật. Kết quả là cân nặng không giảm được bao nhiêu, nhưng cơ thể uể oải, xanh xao, tinh thần trì trệ, chưa kể nguy cơ ảnh hưởng tới nhiều vấn đề sức khỏe khác nếu tiếp tục giảm cân không khoa học.
Từ đó, thạc sĩ - bác sĩ Phạm Ánh Ngân, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, cho biết dinh dưỡng cho độ tuổi sau 60 cần nhiều sự điều chỉnh hài hòa. Những quan điểm như “càng lớn tuổi càng phải ăn ít thịt” hay “già rồi không cần ăn thịt cho nhẹ bụng” là chủ quan và thiếu tính khoa học.
“Trái với người trẻ, người lớn tuổi cần sự thong thả và hài hòa hơn trong các bữa ăn. Cần chia nhỏ lượng đạm ra các bữa trong ngày và đa dạng các chế biến để giúp việc hấp thu dinh dưỡng được hiệu quả hơn. Việc chăm sóc người lớn tuổi cần nỗ lực không chỉ của chính bản thân họ, mà còn là sự đồng hành của cả người thân và cộng đồng”, bác sĩ Ánh Ngân nhấn mạnh.
Chất đạm quan trọng thế nào ở người lớn tuổi?
Theo bác sĩ, cung cấp đủ đạm cho cơ thể người lớn tuổi đặc biệt quan trọng, vì nó giúp chống suy giảm thể lực và chống teo cơ. Đạm chiếm khoảng 50% thể tích của xương, đóng vai trò tạo nên khung cấu trúc của xương. Cùng với canxi và vitamin D, đạm góp phần tăng mật độ khoáng cho xương, giúp xương chắc khỏe hơn.
Ăn đủ đạm còn giúp tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể, hoạt động trí óc được minh mẫn và giảm tốc độ suy giảm nhận thức.
Một vai trò quan trọng khác của đạm là hỗ trợ quá trình tái tạo và sửa chữa tế bào bị tổn thương, tăng sinh collagen cho da. Thiếu đạm làm quá trình hồi phục sau phẫu thuật kéo dài hoặc các vết loét trở nên lâu lành hơn.
Khi không nạp đủ lượng đạm trong ngày, lâu dần sẽ gây mệt mỏi, chậm chạp trong hoạt động sinh hoạt, những vết thương chậm lành, suy giảm độ linh hoạt trong hoạt động trí óc - các tình trạng vốn dễ bị nhầm lẫn và đổ lỗi cho tuổi già.
Nên đa dạng nguồn đạm và hình thức chế biến
Bác sĩ Ánh Ngân cho biết, đối với người lớn tuổi (trên 60 tuổi), lượng đạm cần cung cấp mỗi ngày cao hơn so với chuẩn của người trẻ. Nếu người trẻ cần 0,8 g đạm/kg thể trọng/ngày, thì ở người lớn tuổi, cần từ 1 - 1, 2 g đạm/kg thể trọng/ngày.
Lượng đạm được bổ sung không nhất thiết chỉ từ động vật như thịt, cá, hải sản…, mà có thể xen kẽ nguồn đạm thực vật từ các loại hạt (hạnh nhân, óc chó, hạt điều…); các loại đậu (đậu hà lan, đậu cô ve, đậu nành…); các loại nấm (nấm rơm, nấm bào ngư, nấm đùi gà…). Hình thức chế biến cũng nên đa dạng như làm sữa hạt, súp nấm, yến mạch trộn các loại hạt hoặc làm thành bữa ăn phụ trong ngày.
Trong đông y, có các vị thuốc khi nấu cùng với các thực phẩm giàu đạm như thịt gà, cá chép, cá quả… có tác dụng hỗ trợ nhau.
“Thảo dược giúp món ăn dễ tiêu hóa, có mùi thơm, ngược lại protein từ thịt là nguồn dẫn tốt cho các chất trong thảo dược được phát huy tác dụng. Các vị thuốc thường được dùng để nấu canh hầm, súp, như hoài sơn, bạch linh, sơn tra, thần khúc, hồng táo…, khi nấu cùng với các loại thịt giúp giảm mùi tanh, làm thịt mềm hơn và dễ tiêu hóa”, bác sĩ Ánh Ngân cho biết.