Theo Bộ Y tế, dẫn dữ liệu từ Tổng cục Thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 2,5 triệu người khiếm thính, trong đó gần 60% ở độ tuổi lao động. Chuyên gia cảnh báo, tình trạng suy giảm thính lực đang có xu hướng trẻ hóa nhanh chóng do tác động của thiết bị công nghệ, môi trường tiếng ồn đô thị và lối sống hiện đại.
Ngày 2/3, Bệnh viện Tai Mũi Họng TP.HCM tổ chức chương trình “Ngày Thính giác Thế giới 3/3 – Năm 2026”, đồng thời trao tặng máy trợ thính cho bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn. Bên lề sự kiện, PGS.TS.BS Lê Trần Quang Minh, Giám đốc bệnh viện, đã có cuộc trao đổi với phóng viên về thực trạng đáng báo động của các bệnh lý thính giác.
 |
| Nhiều bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn được bệnh viện tặng máy trợ thính |
PGS Quang Minh cho biết, thời gian qua, bệnh viện đã tiếp nhận nhiều trường hợp người trẻ bị điếc đột ngột. Đây là tình trạng cấp cứu thường gặp trong chuyên ngành tai mũi họng. Bệnh khởi phát trong vòng 72 giờ, người bệnh có thể mất thính lực ở một hoặc cả hai tai, thường xảy ra sau một đêm ngủ dậy hoặc sau những thay đổi đột ngột về nhiệt độ. Rối loạn mạch máu nuôi ốc tai là nhóm nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao nhất dẫn tới tình trạng điếc đột ngột ở người bệnh.
Theo phân tích của PGS Quang Minh, hệ thống mạch máu nuôi ốc tai rất nhỏ và chỉ có một nhánh duy nhất. Khi xảy ra co thắt hoặc tắc nghẽn, thính lực có thể mất ngay lập tức. Những bệnh lý nền như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, xơ vữa động mạch làm hẹp lòng mạch sẽ làm tăng nguy cơ. Bên cạnh đó, các nguyên nhân viêm nhiễm do virus, vi khuẩn; chấn thương vùng đầu, đặc biệt là chấn thương xương đá; hoặc các khối u vùng góc cầu tiểu não cũng có thể gây điếc với biểu hiện nghe kém một bên, mức độ nặng, kèm chóng mặt hoặc liệt mặt.
Điều đáng lưu ý là điếc đột ngột có thể hồi phục nếu được điều trị trong “thời gian vàng”. Nếu người bệnh nhập viện trong vòng hai tuần đầu, khả năng phục hồi thính lực có thể đạt khoảng 70%. Ngược lại, việc chậm trễ thăm khám khiến cơ hội nghe trở lại giảm đáng kể.
Song song với điếc đột ngột, dạng suy giảm thính lực do tiếng ồn và thiết bị công nghệ đang gia tăng âm thầm ở người trẻ. PGS Quang Minh cho biết, khác với chấn thương âm thanh do tiếng nổ lớn, tiếng ồn đô thị, âm nhạc cường độ cao, môi trường làm việc nhiều âm thanh lớn hoặc thói quen đeo tai nghe với âm lượng cao trong thời gian dài gây tổn thương từ từ các tế bào lông trong ốc tai. Khi các tế bào này bị phá hủy, khả năng phục hồi gần như không còn.
PGS Quang Minh chỉ ra, nguy hiểm ở chỗ những âm thanh không cần quá lớn nhưng lặp đi lặp lại mỗi ngày vẫn có thể gây điếc. Người trẻ thường xuyên nghe nhạc bằng tai nghe, tăng âm lượng để át tiếng ồn xung quanh hoặc sinh hoạt trong môi trường âm thanh lớn như quán bar, vũ trường mà không có biện pháp bảo vệ thính lực. Tổn thương xảy ra âm thầm, không gây đau, đến khi phát hiện thì thính lực đã suy giảm đáng kể và rất khó điều trị.
Ở trẻ em, điếc bẩm sinh vẫn là thách thức lớn. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến nhiễm trùng trong thai kỳ – điển hình là rubella – và yếu tố di truyền. Trẻ điếc bẩm sinh thường bị điếc hai tai ở mức độ nặng hoặc sâu, giải pháp hiệu quả nhất là cấy ốc tai điện tử. Trong khi đó, những trẻ nghe kém nếu được phát hiện sớm và đeo máy trợ thính kịp thời vẫn có cơ hội phát triển ngôn ngữ bình thường.
PGS Quang Minh nhấn mạnh, giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi là “cửa sổ vàng” để can thiệp thính lực cho trẻ em. Việc sàng lọc thính lực sơ sinh giúp phát hiện sớm trẻ nghe kém, từ đó can thiệp bằng máy trợ thính hoặc các phương pháp chuyên sâu, tránh nguy cơ chậm nói và chậm phát triển trí tuệ.
Trước thực trạng thính lực suy giảm ngày càng trẻ hóa, PGS Quang Minh khuyến cáo người dân cần chủ động phòng ngừa từ những thói quen hằng ngày. Đối với điếc đột ngột, cần hạn chế căng thẳng kéo dài, kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột và đi khám ngay khi có dấu hiệu nghe kém, ù tai hoặc chóng mặt. Với điếc do tiếng ồn, biện pháp quan trọng nhất là giảm thời gian tiếp xúc với âm thanh cường độ lớn, không nghe tai nghe ở mức âm lượng cao và sử dụng phương tiện bảo vệ thính lực khi làm việc trong môi trường ồn.
Đối với phụ nữ mang thai, việc phòng tránh nhiễm trùng, sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ và tiêm phòng đầy đủ là yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ điếc bẩm sinh cho trẻ. Đồng thời, nâng cao thể trạng, tăng cường sức đề kháng và xây dựng lối sống lành mạnh là nền tảng bảo vệ thính lực trước những tác động bất lợi của môi trường sống hiện đại.