Thứ Tư, 29/10/2025 11:19 (GMT+7)

Nên ăn thực phẩm giàu beta-carotene để giảm nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng

Nghiên cứu mới cho thấy ăn nhiều thực phẩm giàu beta-carotene như cà rốt, khoai lang, bí ngô có thể giúp giảm 40% nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng.
Ảnh đại diện tin bài

Lựa chọn thực phẩm đúng cách có thể giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng. Ảnh: Westend61.

Theo Yahoo News, nghiên cứu mới này của các nhà khoa học Italy được đăng trên tạp chí European Journal of Clinical Nutrition. Nghiên cứu đã xem xét kỹ hơn một số chất dinh dưỡng nhất định - cụ thể là carotenoid, sắc tố chủ yếu có trong trái cây và rau củ - để xem liệu chúng có thể có lợi ích trong việc giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng hay không.

Nghiên cứu có gì?

Các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ một nghiên cứu đối chứng được thực hiện từ năm 1992 đến năm 1996 tại Italy. Nghiên cứu đối chứng quan sát sự khác biệt giữa một nhóm người mắc một bệnh hoặc kết quả nhất định - trong trường hợp này là ung thư đại trực tràng - với một nhóm người không mắc bệnh hoặc kết quả.

Tổng số người tham gia mắc ung thư đại trực tràng là 1.953, độ tuổi từ 19 đến 74, với độ tuổi trung bình là 62. Nhóm đối chứng không có tiền sử mắc ung thư và bao gồm gần 4.200 người, độ tuổi từ 20 đến 74, với độ tuổi trung bình là 58.

Những người tham gia được hỏi liên quan tình trạng kinh tế xã hội, số đo nhân trắc học (BMI), lối sống (hoạt động thể chất, chế độ ăn uống, lượng rượu uống vào, tình trạng hút thuốc) và tiền sử ung thư trong gia đình.

Các nhà nghiên cứu đã tính toán lượng carotenoid trung bình mà người tham gia tiêu thụ dựa trên bảng câu hỏi tần suất ăn uống (FFQ). Bảng câu hỏi FFQ hỏi người tham gia về lượng thực phẩm hoặc công thức nấu ăn trung bình hàng tuần của họ, cùng với các câu hỏi về lượng rượu tiêu thụ. Người tham gia được chia thành một trong năm nhóm dựa trên lượng carotenoid tiêu thụ.

Kết quả

Các nhà nghiên cứu đã thực hiện một số phân tích thống kê, bao gồm cả việc điều chỉnh yếu tố gây nhiễu tiềm ẩn như hút thuốc và uống rượu (cả hai đều làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng).

Kết quả cho thấy lượng carotenoid tiêu thụ càng cao, tỷ lệ ung thư đại trực tràng càng thấp. Các carotenoid cụ thể cho thấy mối liên hệ nghịch đảo này bao gồm alpha-carotene, beta-carotene, beta-cryptoxanthin và lutein cộng với zeaxanthin.

Mỗi loại carotenoid riêng lẻ đều có liên quan đến việc giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng, cũng như tổng lượng carotenoid tiêu thụ. Tuy nhiên, beta-carotene dường như có tác động lớn nhất khi có thể giảm 40% nguy cơ ung thư đại trực tràng.

 Các thực phẩm giàu beta-carotene như khoai lang, cà rốt, cam rất có lợi cho sức khỏe. Ảnh: Shutterstock.

Và lượng carotenoid tiêu thụ càng cao, nguy cơ càng thấp. Ví dụ, những người thuộc nhóm thứ hai, trung bình tiêu thụ gần 16.000 mcg carotenoid mỗi ngày, có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng thấp hơn 18% so với người thuộc nhóm thứ nhất, trong khi những người thuộc nhóm thứ 5 (cao nhất), trung bình tiêu thụ gần 23.000 mcg mỗi ngày, có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng thấp hơn 41%.

Để so sánh, một cốc khoai lang luộc (không vỏ) cung cấp gần 31.000 mcg beta-carotene, trong khi một cốc nước ép cà rốt chứa khoảng 22.000 mcg.

Các loại thực vật giàu carotenoid phổ biến nhất trong nhóm này là cà rốt, trái cây họ cam quýt, rau lá xanh, cà chua và đậu Hà Lan.

Dựa trên bằng chứng khoa học, các nhà nghiên cứu cho rằng carotenoid có tác dụng chống khối u nhờ đặc tính chống oxy hóa cùng khả năng điều chỉnh và ức chế sự phát triển của tế bào ung thư.

Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhớ là bảng câu hỏi về tần suất tiêu thụ thực phẩm luôn có hạn chế đối với mọi nghiên cứu. Điều này là do chúng phụ thuộc vào trí nhớ và khả năng ước lượng của người tham gia, dẫn đến khả năng sai lệch và thiếu chính xác. Các nghiên cứu quan sát cũng gây khó khăn cho việc điều chỉnh tất cả yếu tố gây nhiễu tiềm ẩn, điều này làm nảy sinh một hạn chế khác của nghiên cứu.

Chúng ta nên làm gì?

Nghiên cứu này cho thấy việc ăn nhiều thực vật có thể làm giảm nguy cơ ung thư và có lợi cho đường ruột. Ví dụ, ăn nhiều protein thực vật, như các loại đậu, đậu phụ, các loại hạt và hạt giống, có thể thúc đẩy quá trình lão hóa khỏe mạnh và kéo dài tuổi thọ. Nếu bạn gặp vấn đề về đại tiện, chế độ ăn thực vật cũng có thể giúp ích.

Theo nghiên cứu này, thực phẩm giàu carotenoid có thể làm giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng. Vì vậy, hãy lựa chọn từ trái cây họ cam quýt, cà rốt, khoai lang, ớt chuông, cà chua, dưa lưới, xoài, bí đỏ, bông cải xanh, đậu Hà Lan và các loại rau lá xanh như rau bina và cải xoăn. Ngoài rau củ, một số loại trái cây giàu carotenoid bao gồm trái cây họ cam quýt, đào, xoài và đu đủ.

Các thói quen khác cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa ung thư đại trực tràng, bao gồm hoạt động thể chất thường xuyên, bỏ hút thuốc và hạn chế hoặc tránh uống rượu. Ngủ đủ giấc và kiểm soát những yếu tố gây căng thẳng cũng sẽ góp phần đáng kể vào việc duy trì cơ thể và trí não khỏe mạnh hơn.

Mai Phương
Hội chứng Burnout ở Gen Z Khi áp lực không tạo ra kim cương
Hội chứng Burnout ở Gen Z: Khi áp lực không tạo ra kim cương

Trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhịp sống nhanh và công nghệ phát triển vượt bậc, giới trẻ – đặc biệt là Gen Z – đang đối mặt với một “kẻ thù vô hình” mang tên burnout, hay hội chứng kiệt sức. Đây không chỉ là vấn đề cá nhân mà đã trở thành một hiện tượng đáng báo động trên toàn cầu. Tiến sĩ Lê Nguyên Phương, chuyên gia Tâm lý và Giáo dục với hơn ba thập kỷ kinh nghiệm làm việc tại Việt Nam và Hoa Kỳ, đã chia sẻ những góc nhìn sâu sắc về thực trạng này, đồng thời đưa ra các giải pháp thiết thực để Gen Z vượt qua khủng hoảng.

Cảnh báo chủng EV71 độc lực cao
Cảnh báo chủng EV71 độc lực cao

(SKTE) - Trước đà gia tăng của bệnh tay chân miệng và sự xuất hiện của chủng virus EV71 có khả năng gây biến chứng nặng, Bộ Y tế vừa có chỉ đạo yêu cầu các địa phương và cơ sở khám chữa bệnh chủ động phương án điều trị, siết chặt công tác kiểm soát lây nhiễm.

Tầm nhìn 10 năm cho sức khỏe học đường
Tầm nhìn 10 năm cho sức khỏe học đường

(SKTE) - Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035. Quyết định này đánh dấu một bước tiến quan trọng, hướng tới mục tiêu chăm sóc và bảo vệ toàn diện cả thể chất lẫn tinh thần cho thế hệ học sinh Việt Nam ngay từ trên ghế nhà trường.

Rửa tay cho trẻ Một hành động rất nhỏ nhưng giá trị phòng bệnh không nhỏ
Rửa tay cho trẻ: Một hành động rất nhỏ nhưng giá trị phòng bệnh không nhỏ

(SKTE) - Có những thói quen trong chăm sóc trẻ em tưởng rất nhỏ nên dễ bị xem nhẹ. Rửa tay là một ví dụ. Trước bữa ăn, sau khi đi vệ sinh, sau giờ chơi, sau khi ho, hắt hơi, sau khi chạm vào đồ chơi dùng chung, bàn ghế, tay nắm cửa… đôi bàn tay của trẻ có thể mang theo rất nhiều mầm bệnh mà mắt thường không nhìn thấy. Vì vậy, dạy trẻ rửa tay đúng cách không chỉ là dạy một nề nếp vệ sinh, mà là trao cho trẻ một kỹ năng tự bảo vệ sức khỏe từ rất sớm.

Nâng cao chăm sóc sức khỏe toàn dân, 12 vaccine tiêm miễn phí
Nâng cao chăm sóc sức khỏe toàn dân, 12 vaccine tiêm miễn phí

(SKTE) - Tính đến tháng 9/2026, đã có 12 loại vaccine được triển khai tiêm chủng miễn phí trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia. Các hoạt động tiêm chủng tự nguyện cho người dân có nhu cầu cũng góp phần mang lại sự thành công của công tác tiêm chủng trong việc chủ động bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Logo Tạp chí Sức khỏe trẻ em
© Bản quyền 2024 Sức khỏe Trẻ em
Hotline: Hà Nội - (024) 37 765 156 / TP HCM - 0936813116