Sau khi hơn 300 người nhập viện vì rối loạn tiêu hóa liên quan tiệm bánh mì Cóc cô Bích (112A Nguyễn Thái Sơn, phường Hạnh Thông, TP.HCM), vi khuẩn Salmonella đã được xác định là "thủ phạm” trong vụ ngộ độc thực phẩm lớn ở TP.HCM.
Đến trưa 12/11, ngành y tế ghi nhận 316 ca mắc, đa số đã hồi phục, còn một bệnh nhân nặng đang điều trị tích cực tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Tiệm bánh mì nói trên đã bị tạm dừng hoạt động để phục vụ công tác kiểm tra và xét nghiệm mẫu thực phẩm, môi trường.
Loại vi khuẩn lây nhanh, sống dai trong môi trường
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết Salmonella là một trong 4 nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy trên toàn cầu, với hàng trăm triệu ca mắc mỗi năm. Mỗi năm, có khoảng 550 triệu người bị tiêu chảy do thực phẩm không an toàn, trong đó 220 triệu là trẻ em dưới 5 tuổi.
Tại Việt Nam, Salmonella từng là nguyên nhân của nhiều vụ ngộ độc tập thể tại các bếp ăn công nghiệp, trường học và cơ sở cung cấp suất ăn sẵn.
PGS.TS Trịnh Thị Xuân Hòa, nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Truyền nhiễm, Học viện Quân y 103, cũng cho hay nhiễm khuẩn - nhiễm độc thức ăn là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây theo đường tiêu hóa, thường khởi phát đột ngột sau khi ăn phải thực phẩm bị ô nhiễm bởi vi khuẩn hoặc độc tố của chúng.
 |
| Sở An toàn thực phẩm đánh giá đây là vụ ngộ độc có quy mô lớn, số người mắc cao, trong đó nhiều ca diễn tiến nặng. Ảnh: PT. |
Trong đó, Salmonella là tác nhân phổ biến nhất. Vi khuẩn này có trong phân và nước tiểu của lợn, gà, vịt, chuột, chó, mèo… bị bệnh hoặc mang mầm bệnh. Người bệnh hoặc người lành mang khuẩn cũng có thể trở thành nguồn lây thứ phát.
Con đường lây chủ yếu là ăn thực phẩm có nguồn gốc động vật bị nhiễm khuẩn như thịt tái, trứng sống, sữa chưa tiệt trùng, hoặc dùng rau sống, nước uống bị ô nhiễm. Mọi lứa tuổi đều có thể mắc, nhưng trẻ nhỏ, người già và người có hệ miễn dịch yếu dễ bị nặng hơn.
Dịch thường là những vụ dịch nhỏ, lẻ tẻ, tản phát có liên quan đến các tập thể cùng ăn một loại thức ăn bị ô nhiễm (đơn vị bộ đội, nhà trẻ, trong một gia đình...).
PGS Hòa nhấn mạnh vi khuẩn Salmonella có sức đề kháng rất cao, tồn tại trong nước và phân 2-3 tuần, trong nước đá 2-3 tháng, và vẫn sống được trong thực phẩm có nồng độ muối hoặc đường cao. Tuy nhiên, chúng sẽ bị tiêu diệt ở 50°C sau một giờ hoặc ở 100°C sau 5 phút. Chất sát khuẩn thông thường có thể tiêu diệt khuẩn Salmonella.
Dấu hiệu nhận biết
Theo PGS Hòa, Salmonella có nhiều chủng, trong đó Salmonella enteritidis gây ngộ độc thực phẩm, còn Salmonella typhi gây bệnh thương hàn.
Người nhiễm khuẩn thường khởi phát sau 6 giờ đến 6 ngày kể từ khi ăn thực phẩm ô nhiễm. Biểu hiện thường gặp gồm đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, nôn mửa, sốt, ớn lạnh, đau đầu, đôi khi có máu trong phân. Các triệu chứng kéo dài từ vài ngày đến một tuần, nhưng rối loạn tiêu hóa có thể kéo dài hàng tháng trước khi đường ruột hồi phục.
TS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết đa số ca nhiễm Salmonella chỉ gây rối loạn tiêu hóa nhẹ. Tuy nhiên, khoảng 8% trường hợp vi khuẩn có thể xâm nhập máu gây nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, thậm chí không qua khỏi nếu người bệnh yếu hoặc vi khuẩn quá mạnh.
Trong những trường hợp nặng, bệnh nhân có thể gặp biến chứng xuất huyết tiêu hóa, thủng ruột, viêm cơ tim, viêm gan, viêm não - màng não hoặc viêm cầu thận.
 |
| Salmonella có nhiều chủng, trong đó Salmonella enteritidis gây ngộ độc thực phẩm, còn Salmonella typhi gây bệnh thương hàn. Ảnh: New.yesdok. |
Theo các bác sĩ, người bị ngộ độc thực phẩm cần bù nước và điện giải bằng oresol, không nên dùng thuốc cầm nôn hay tiêu chảy vì đó là phản ứng giúp cơ thể thải độc. Nếu không thể uống được, bệnh nhân cần đến cơ sở y tế để truyền dịch và dùng thuốc.
Thông thường, kháng sinh tiêu diệt Salmonella được dùng trong 5-7 ngày, kết hợp với thuốc cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột và điều trị triệu chứng.
"Vi khuẩn này không để lại di chứng, song có thể gây mất nước, nhiễm trùng nặng và không qua khỏi nếu không được xử trí kịp thời", TS Nguyên nhấn mạnh.
Theo Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), để tránh nhiễm Salmonella, cần ngăn chặn nguồn lây ngay từ đầu. Động vật như gà, vịt, heo, bò, chuột, rắn, thằn lằn và rùa là các ổ chứa vi khuẩn phổ biến.
Người dân nên ăn chín, uống sôi, nấu chín kỹ trứng và thịt, rửa sạch vỏ trứng trước khi chế biến, sử dụng nước nóng và xà phòng để rửa dụng cụ, thớt và bề mặt bếp.
Vi khuẩn Salmonella dễ tiêu diệt bằng nhiệt và chất sát khuẩn thông thường, nhưng chỉ cần một khâu chế biến sai là đủ khiến hàng trăm người bị nhiễm độc thực phẩm.
Vụ ngộ độc liên quan bánh mì Cóc cô Bích vẫn đang được Sở Y tế TP.HCM phối hợp các cơ quan chức năng điều tra nguyên nhân, lấy mẫu thực phẩm và môi trường để xác định nguồn gốc ô nhiễm, đồng thời tăng cường kiểm tra an toàn thực phẩm trên toàn thành phố.