Phế cầu khuẩn (tên khoa học là Streptococcus pneumoniae) là loại vi khuẩn thường thường trú trong vùng mũi họng của con người. Thông qua đường hô hấp (ho, hắt hơi, dùng chung vật dụng cá nhân), vi khuẩn này dễ dàng lây lan và xâm nhập vào cơ thể.
Theo các báo cáo y khoa, trẻ em dưới 5 tuổi – đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi – có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, là đối tượng có nguy cơ cao bị phế cầu khuẩn tấn công. Vi khuẩn này là nguyên nhân chính gây ra các bệnh lý nghiêm trọng bao gồm:
- Viêm phổi
- Viêm màng não mủ
- Nhiễm trùng huyết
- Viêm tai giữa cấp tính
Những bệnh lý này không chỉ có diễn biến nhanh, phức tạp mà còn để lại nhiều di chứng nặng nề như mù lòa, điếc, liệt, hoặc chậm phát triển tâm thần nếu không được điều trị kịp thời.
Các loại vắc-xin phế cầu phổ biến hiện nay
Theo ghi nhận tại các trung tâm tiêm chủng ở Việt Nam, hiện có hai loại vắc-xin phòng phế cầu khuẩn phổ biến, được Bộ Y tế cấp phép lưu hành, bao gồm:
- Vắc-xin Synflorix (Bỉ): Đây là vắc-xin phòng ngừa 10 chủng vi khuẩn phế cầu phổ biến. Synflorix được chỉ định dùng cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến 5 tuổi (trước sinh nhật lần thứ 6). Ngoài ra, vắc-xin này còn hỗ trợ phòng ngừa bệnh viêm tai giữa cấp do vi khuẩn Haemophilus influenzae không định tuýp gây ra.
- Vắc-xin Prevenar 13 (Bỉ/Mỹ): Loại vắc-xin này giúp tạo miễn dịch chống lại 13 chủng phế cầu khuẩn. Điểm khác biệt của Prevenar 13 là phổ chỉ định rộng hơn, có thể tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên, người trưởng thành và cả người cao tuổi hoặc người có bệnh lý nền.
 |
| Cha mẹ nên tiêm vắc xin phòng phế cầu cho trẻ ngay khi đến độ tuổi tiêm phòng . |
Thời điểm nào nên bắt đầu tiêm phòng cho trẻ?
Khuyến cáo từ các cơ quan y tế chỉ ra rằng, thời điểm "vàng" để bắt đầu tiêm vắc-xin phế cầu cho trẻ là từ 6 tuần tuổi.
Tuy nhiên, phác đồ tiêm (số mũi tiêm và khoảng cách giữa các mũi) sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố chính.
- Độ tuổi của trẻ bắt đầu tiêm mũi đầu tiên.
- Loại vắc-xin được lựa chọn (Synflorix hoặc Prevenar 13).
Nhìn chung, trẻ bắt đầu tiêm càng sớm (trong giai đoạn dưới 6 tháng tuổi) thì cần số mũi tiêm nhiều hơn (thường là 3 mũi cơ bản và 1 mũi nhắc lại) so với trẻ lớn hơn.
Khuyến cáo từ chuyên gia y tế
Việc tiêm phòng vắc-xin phế cầu được đánh giá là an toàn. Tuy nhiên, tương tự như các loại vắc-xin khác, trẻ có thể gặp một số phản ứng phụ nhẹ sau tiêm như: sưng đau, ửng đỏ tại vị trí tiêm, hoặc sốt nhẹ. Đây là những phản ứng sinh lý bình thường cho thấy cơ thể đang tạo kháng thể.
Để đảm bảo an toàn và hiệu quả tối ưu, phụ huynh không nên tự ý quyết định phác đồ tiêm. Thay vào đó, cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế dự phòng hoặc trung tâm tiêm chủng uy tín. Tại đây, các bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành khám sàng lọc, đánh giá tình trạng sức khỏe thực tế của trẻ và tư vấn loại vắc-xin cũng như lịch tiêm cụ thể, phù hợp nhất.