Thứ Năm, 06/11/2025 11:05 (GMT+7)

Trẻ bị nôn và tiêu chảy cấp: '3 nguyên tắc vàng' chăm sóc tại nhà và dấu hiệu mất nước nặng

(SKTE) - Tiêu chảy cấp là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ nhỏ, không phải do mầm bệnh mà chủ yếu là do mất nước. Khi con bị nôn và tiêu chảy ồ ạt (thường do Rotavirus), việc quan trọng nhất là bù nước đúng cách. Bài viết này hướng dẫn cha mẹ 3 nguyên tắc vàng để chăm sóc con an toàn tại nhà.
Ảnh đại diện tin bài

Tiêu chảy cấp do Rotavirus có thể gây mất nước nghiêm trọng và nhanh chóng nếu không được bù dịch đúng cách.

Tiêu chảy cấp là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai ở trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn thế giới. Nguyên nhân tử vong chủ yếu là do tình trạng mất nước và rối loạn điện giải nghiêm trọng.

Nguyên nhân chính

- Rotavirus: Là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy nặng, mất nước và nhập viện ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Triệu chứng đặc trưng là trẻ thường nôn nhiều trước (khoảng 6-12 giờ), sau đó bắt đầu tiêu chảy ồ ạt, phân lỏng toàn nước và không có máu.

-Viêm dạ dày - ruột (Cúm dạ dày): Cũng do virus gây ra, với triệu chứng buồn nôn, nôn và tiêu chảy. Bệnh thường tự khỏi sau vài ngày nếu được chăm sóc đúng cách.

Chăm sóc tại nhà (3 nguyên tắc vàng)

1. Bù nước và điện giải (Quan trọng nhất) Phải cho trẻ uống dung dịch Oresol (ORS) ngay khi bắt đầu tiêu chảy.

Cách pha: Luôn pha Oresol theo đúng tỷ lệ hướng dẫn trên bao bì. Tuyệt đối không pha đặc hoặc loãng hơn, không pha chung với sữa hay nước trái cây. Không nên mua Oresol đóng chai .

Cách uống: Cho trẻ uống liên tục thay nước. Với trẻ nhỏ, dùng thìa bón liên tục, 1-2 phút/thìa. Nếu trẻ nôn, hãy tạm dừng 10 phút, sau đó cho uống lại với tốc độ chậm hơn.

Nguyên tắc vàng khi trẻ tiêu chảy là bù nước và điện giải. Luôn pha Oresol

theo đúng tỷ lệ hướng dẫn trên bao bì. 

2. Bổ sung Kẽm Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo bổ sung Kẽm ngay khi trẻ bị tiêu chảy cấp. Kẽm giúp rút ngắn thời gian bệnh và hỗ trợ phục hồi niêm mạc ruột.

Liều lượng khuyến cáo: 10mg/ngày (trẻ < 6 tháng) và 20mg/ngày (trẻ > 6 tháng), uống liên tục trong 10-14 ngày.

3. Dinh dưỡng Tuyệt đối không bắt trẻ nhịn ăn. Việc này khiến trẻ càng thêm suy kiệt. Cần tiếp tục cho trẻ bú mẹ hoặc ăn các thức ăn dễ tiêu (cháo, súp). Sữa chua chứa lợi khuẩn cũng rất tốt cho đường ruột lúc này.

Dấu hiệu Cờ Đỏ (Mất nước nặng - Cần nhập viện ngay)

Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây, cha mẹ phải đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức để được bù dịch qua đường tĩnh mạch (truyền dịch).

- Trẻ mệt lả, li bì, hoặc vật vã, kích thích.

- Mắt trũng sâu.

- Khóc không có nước mắt.

- Miệng và lưỡi rất khô.

- Trẻ không đi tiểu trong vòng 6-8 giờ.

- Dấu hiệu rất nặng: nhịp tim nhanh, co giật.

 DẤU HIỆU CỜ ĐỎ: Mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, và môi khô là những dấu hiệu rõ rệt của tình trạng mất nước nặng, cần nhập viện ngay.
Với bệnh lý tiêu hóa, bù nước bằng Oresol đúng cách là yếu tố sống còn. Cha mẹ cần kiên nhẫn cho con uống từng thìa và bổ sung kẽm theo khuyến cáo. Tuyệt đối không bắt con nhịn ăn. Nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu mất nước nặng như mắt trũng, khóc không có nước mắt, hoặc li bì, hãy đưa con đến bệnh viện ngay lập tức.
N.H
Cách phân biệt cảm cúm thông thường và sốt xuất huyết Dengue
Cách phân biệt cảm cúm thông thường và sốt xuất huyết Dengue

(SKTE) - Các triệu chứng ban đầu của sốt xuất huyết Dengue thường dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm hoặc sốt virus thông thường, dẫn đến tâm lý chủ quan trong cộng đồng. Việc nhận diện sớm đúng bệnh lý và giám sát chặt chẽ các dấu hiệu chuyển nặng — đặc biệt là khi người bệnh vừa dứt cơn sốt — là yếu tố tiên quyết để ngăn chặn các biến chứng đe dọa tính mạng.

10 cách diệt lăng quăng tận gốc, phòng sốt xuất huyết tại nhà
10 cách diệt lăng quăng tận gốc, phòng sốt xuất huyết tại nhà

(SKTE) - Loại bỏ lăng quăng (bọ gậy) là biện pháp cốt lõi, chủ động và tiết kiệm nhất để phòng chống bệnh sốt xuất huyết. Dưới đây là 10 giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả mà các gia đình cần thực hiện thường xuyên để bảo vệ không gian sống.

Cảnh báo Y khoa Nhổ răng cho người cao tuổi
Cảnh báo Y khoa: Nhổ răng cho người cao tuổi

(SKTE) - Nhổ răng khôn thường được nhìn nhận là một can thiệp nha khoa cơ bản, nhưng đối với bệnh nhân lớn tuổi, thủ thuật này có thể là yếu tố khởi phát những biến chứng toàn thân nghiêm trọng như sốc nhiễm khuẩn. Do đó, việc tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ định xét nghiệm cận lâm sàng trước can thiệp là nguyên tắc an toàn mang tính bắt buộc.

Sức khỏe cộng đồng bắt đầu từ những lựa chọn rất cá nhân
Sức khỏe cộng đồng bắt đầu từ những lựa chọn rất cá nhân

(SKTE) - Mỗi khi nhắc đến sức khỏe cộng đồng, nhiều người thường nghĩ đến những điều rất lớn: bệnh viện hiện đại, đội ngũ bác sĩ giỏi, công nghệ y học tiên tiến hay các chính sách y tế quy mô quốc gia. Đó đều là những yếu tố quan trọng. Nhưng nếu nhìn từ góc độ y tế công cộng, sức khỏe của một xã hội không chỉ được quyết định trong bệnh viện hay trên bàn làm việc của các nhà hoạch định chính sách. Nó được hình thành từ những lựa chọn rất bình thường của mỗi người, mỗi ngày.

Khám sức khỏe toàn dân tại Hà Nội số hóa hồ sơ Y tế
Khám sức khỏe toàn dân tại Hà Nội số hóa hồ sơ Y tế

(SKTE) - Từ tháng 7/2026, Hà Nội chính thức khởi động chiến dịch khám sức khỏe và tầm soát miễn phí quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại 126 xã, phường. Chương trình không chỉ tập trung nâng cao chất lượng y tế cơ sở mà còn hướng tới mục tiêu đồng bộ hóa hồ sơ quản lý sức khỏe cá nhân trên nền tảng VNeID.

Sốt xuất huyết gia tăng Những dấu hiệu cảnh báo tuyệt đối không được chủ quan
Sốt xuất huyết gia tăng: Những dấu hiệu cảnh báo tuyệt đối không được chủ quan

(SKTE) - Trong bối cảnh số ca mắc sốt xuất huyết đang có xu hướng tăng nhanh tại nhiều địa phương do thời tiết giao mùa, việc nhận biết kịp thời các triệu chứng là điều kiện tiên quyết để điều trị hiệu quả. Cơ quan y tế khuyến cáo người dân cần đến ngay cơ sở y tế khi có dấu hiệu cảnh báo, tuyệt đối không tự ý xử trí tại nhà để tránh các biến chứng đe dọa tính mạng.

Trẻ tăng động giảm chú ý hiểu đúng để đồng hành
Trẻ tăng động giảm chú ý: hiểu đúng để đồng hành

(SKTE) - Một đứa trẻ không ngồi yên, hay quên, dễ mất tập trung, nói chen, làm việc bốc đồng không đơn giản chỉ là “hư”, “lười” hay “thiếu kỷ luật”. Với một số trẻ, đó có thể là biểu hiện của rối loạn tăng động giảm chú ý, thường được gọi là ADHD. Điều quan trọng là người lớn cần hiểu đúng để không gắn nhãn sai, cũng không bỏ lỡ thời điểm hỗ trợ trẻ.

Logo Tạp chí Sức khỏe trẻ em
© Bản quyền 2024 Sức khỏe Trẻ em
Hotline: Hà Nội - (024) 37 765 156 / TP HCM - 0936813116