Thực tế ghi nhận, nhiều cha mẹ vẫn mang tâm lý cho rằng các vấn đề phụ khoa chỉ xuất hiện ở người trưởng thành hoặc phụ nữ đã lập gia đình. Tuy nhiên, lứa tuổi dậy thì lại là giai đoạn cơ quan sinh sản bắt đầu đi vào hoạt động, chịu tác động mạnh mẽ của nội tiết tố và rất nhạy cảm. Việc chần chừ, nhầm lẫn các triệu chứng bệnh lý với "thay đổi sinh lý bình thường" có thể tước đi cơ hội can thiệp sớm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sinh sản của trẻ trong tương lai.
Theo các chuyên gia sản phụ khoa, phụ huynh cần đóng vai trò là người quan sát và đồng hành, đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu "báo động" dưới đây:
Đau bụng kinh dữ dội, ảnh hưởng đến sinh hoạt
Đau trằn bụng dưới trong những ngày "đèn đỏ" là hiện tượng sinh lý phổ biến. Tuy nhiên, nếu trẻ đau quằn quại, kèm theo tình trạng nôn ói, ngất xỉu, vã mồ hôi lạnh, phải sử dụng thuốc giảm đau liên tục hoặc phải nghỉ học, đây không còn là dấu hiệu bình thường. Các bác sĩ cảnh báo, tình trạng này có thể là biểu hiện của chứng lạc nội mạc tử cung hoặc các bất thường về cấu trúc giải phẫu cơ quan sinh dục bẩm sinh (như màng trinh bít kín, vách ngăn âm đạo) làm ứ đọng máu kinh.
Rối loạn kinh nguyệt kéo dài nghiêm trọng
Trong 1 đến 2 năm đầu tiên sau khi có kinh, hệ trục dưới đồi - tuyến yên - buồng trứng chưa phát triển hoàn thiện, dẫn đến chu kỳ của trẻ có thể lúc thưa, lúc mau. Mặc dù vậy, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám nếu hiện tượng rong kinh kéo dài (máu ra liên tục trên 7 ngày), lượng máu mất đi quá nhiều khiến trẻ mệt mỏi, xanh xao do thiếu máu, hoặc trẻ bỗng nhiên mất kinh từ 3-6 tháng trở lên.
Chưa thấy "mùa dâu" khi đã qua tuổi 15
Theo tiêu chuẩn y khoa, nếu bé gái đã bước sang tuổi 15 (hoặc 13 tuổi mà chưa có bất kỳ dấu hiệu phát triển sinh dục thứ phát nào như phát triển tuyến vú, mọc lông mu) nhưng vẫn chưa xuất hiện kinh nguyệt lần đầu, tình trạng này được gọi là vô kinh nguyên phát. Đây là dấu hiệu cần được đánh giá y khoa để loại trừ các nguyên nhân về suy buồng trứng, rối loạn tuyến yên hoặc dị tật đường sinh dục.
Dấu hiệu viêm nhiễm vùng kín
Ngay cả khi chưa từng quan hệ tình dục, bé gái tuổi dậy thì vẫn có nguy cơ mắc các bệnh viêm nhiễm phụ khoa. Nguyên nhân thường đến từ thói quen vệ sinh chưa đúng cách, sử dụng băng vệ sinh quá lâu không thay, hoặc mặc đồ lót ẩm ướt làm thay đổi môi trường pH âm đạo. Khí hư ra nhiều có màu lạ (xanh, vàng, trắng đục), mùi hôi khó chịu, kèm theo tình trạng ngứa ngáy, sưng đỏ vùng kín là lúc cần sự can thiệp và làm xét nghiệm của bác sĩ chuyên khoa.
Khám phụ khoa ở lứa tuổi dậy thì không chỉ giúp chẩn đoán, điều trị sớm các bệnh lý tiềm ẩn, mà còn là cơ hội để trẻ được bác sĩ tư vấn, trang bị kiến thức tự chăm sóc sức khỏe bản thân. Hơn lúc nào hết, cha mẹ cần xóa bỏ rào cản tâm lý e dè, trở thành điểm tựa an toàn để con cái cởi mở chia sẻ những vấn đề thầm kín, từ đó tiếp cận các dịch vụ y tế khoa học và chuẩn mực.