Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), trong tuần 43/2026, thành phố ghi nhận 1.785 trường hợp sốt xuất huyết và 1.850 trường hợp tay chân miệng. Cùng với các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp thường gặp, tình hình này khiến nhiều gia đình có con nhỏ thêm lo lắng, nhất là khi trẻ đi học, vui chơi và thường xuyên tiếp xúc với bạn bè. Mỗi khi nghe tin lớp có trẻ mắc bệnh, một cơn sốt hay vài tiếng ho của con cũng đủ khiến cha mẹ băn khoăn.

Thực tế, nhiều bệnh truyền nhiễm ở trẻ có triệu chứng ban đầu khá giống nhau. Sốt, mệt mỏi, đau họng, chán ăn hoặc đau nhức cơ thể có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác nhau. Không phải lúc nào bác sĩ cũng xác định được nguyên nhân ngay từ những giờ đầu nếu chưa có đủ thông tin thăm khám hoặc diễn biến bệnh. Vì vậy, cha mẹ không nên tự tạo áp lực phải biết ngay con mắc bệnh gì, càng không nên dựa vào những câu chuyện trên mạng để kết luận tình trạng của trẻ.

Điều cần quan tâm trước tiên là sức khỏe thực tế của con. Trẻ có tỉnh táo, nhận biết và đáp lại lời gọi như thường ngày không? Có thở dễ dàng, uống được nước, bú được sữa và đi tiểu bình thường không? Khi giảm sốt, con có dễ chịu hơn hay vẫn mệt lả, ít phản ứng với mọi người? Những điều tưởng chừng đơn giản ấy giúp cha mẹ nhận biết tình trạng của trẻ đầy đủ hơn việc chỉ nhìn vào nhiệt kế. Một đứa trẻ sốt cao nhưng vẫn tỉnh táo, uống được nước cần được đánh giá khác với trẻ sốt không quá cao nhưng li bì, thở khó hoặc không thể uống.

Bên cạnh biểu hiện hiện tại, cha mẹ cần chú ý sức khỏe của con đang thay đổi theo hướng nào. Có trẻ buổi sáng còn chơi bình thường, chiều bắt đầu mệt, tối bỏ ăn và ít đi tiểu. Cũng có trẻ sau một ngày sốt đã uống tốt hơn, tỉnh táo và dần trở lại sinh hoạt thường ngày. Việc ghi lại thời điểm bắt đầu sốt, nhiệt độ, thuốc đã sử dụng cùng những triệu chứng mới sẽ giúp bác sĩ đánh giá diễn biến chính xác hơn. Không cần theo dõi con trong trạng thái căng thẳng từng phút, nhưng cũng không nên chỉ thấy trẻ hạ sốt là nghĩ bệnh đã khỏi.

Đặc biệt, một số bệnh có thể xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm ở giai đoạn trẻ tưởng như đã khá hơn. Với sốt xuất huyết, giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào khoảng ngày thứ ba đến ngày thứ bảy, khi trẻ có thể bắt đầu giảm sốt. Những biểu hiện như đau bụng nhiều, nôn liên tục, chảy máu bất thường, lừ đừ hoặc bứt rứt cần được đánh giá ngay. Với tay chân miệng, trẻ giật mình chới với bất thường, run giật hoặc ngủ li bì cũng cần được đưa đến cơ sở y tế khẩn trương.

Dù chưa biết con mắc bệnh gì, nếu trẻ khó thở, tím tái, co giật, khó đánh thức hoặc rối loạn ý thức, gia đình cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay. Trường hợp trẻ không uống được, tiểu ít rõ rệt, nôn nhiều hoặc tình trạng xấu đi cũng cần được thăm khám sớm. Riêng trẻ dưới ba tháng tuổi sốt từ 38°C trở lên cần được đánh giá y tế ngay, kể cả khi chưa có dấu hiệu bất thường rõ ràng. Trẻ có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch cũng cần được theo dõi thận trọng hơn.

Tuy nhiên, nhận biết dấu hiệu nguy hiểm không có nghĩa cha mẹ phải luôn nghĩ đến tình huống xấu nhất. Nhiều đợt nhiễm virus thông thường ở trẻ có thể hồi phục với chăm sóc phù hợp. Điều quan trọng là biết lúc nào có thể tiếp tục theo dõi theo hướng dẫn và lúc nào cần bác sĩ đánh giá. Sau khi đưa trẻ đi khám, phụ huynh nên hỏi rõ cách chăm sóc, thời điểm tái khám và những biểu hiện phải quay lại ngay. Được giải thích cụ thể sẽ giúp gia đình yên tâm hơn nhiều so với việc tự tìm kiếm và suy đoán.

Trong quá trình chăm con, không nên vì sốt ruột mà tự ý dùng kháng sinh, phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt hoặc sử dụng lại đơn thuốc cũ. Mỗi đợt bệnh có thể có nguyên nhân khác nhau, việc dùng thuốc cần phù hợp với tình trạng thực tế và hướng dẫn chuyên môn. Đặc biệt, khi nghi ngờ sốt xuất huyết, cần tránh tự sử dụng aspirin hoặc ibuprofen vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.

Giữa quá nhiều thông tin về dịch bệnh, cha mẹ cũng cần biết chọn lọc những điều mình đọc. Một câu chuyện về trẻ chuyển nặng có thể giúp nhận diện nguy cơ, nhưng không có nghĩa mọi đứa trẻ đang sốt đều sẽ diễn biến như vậy. Thay vì liên tục đọc những thông tin khiến bản thân thêm bất an, gia đình nên ưu tiên khuyến cáo từ cơ quan y tế, hướng dẫn của bác sĩ trực tiếp thăm khám và những dấu hiệu thực tế đang xuất hiện ở con.

Phòng bệnh vẫn cần bắt đầu từ những thói quen quen thuộc như rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh đồ dùng, giữ không gian sống thông thoáng, loại bỏ nước đọng để hạn chế muỗi sinh sản và tiêm chủng phù hợp với độ tuổi. Khi trẻ mắc bệnh có khả năng lây truyền, cần cho con nghỉ học theo hướng dẫn để bảo vệ sức khỏe và hạn chế lây nhiễm. Những việc ấy không thể ngăn ngừa hoàn toàn mọi lần đau ốm, nhưng góp phần giảm nguy cơ cho trẻ và những người xung quanh.

Chăm con ốm chưa bao giờ là chuyện dễ dàng, nhưng đừng để những thông tin trên mạng khiến cha mẹ quên quan sát đứa trẻ đang nằm bên cạnh. Không cần thuộc hết triệu chứng của mọi căn bệnh mới có thể chăm sóc con tốt. Chỉ cần hiểu những dấu hiệu quan trọng, biết khi nào cần hỏi bác sĩ và không chần chừ khi con có biểu hiện nguy hiểm. Đó là cách để sự lo lắng của cha mẹ trở thành sự chăm sóc đúng lúc, thay vì khiến cả gia đình thêm bất an.