Cải thiện sinh kế cho người dân tộc thiểu số Sơn La, thông qua nông nghiệp và sức khỏe dinh dưỡng

Ngày 24/9/2026, tại Hà Nội, tổ chức quốc tế Save the Children International, Văn phòng đại diện tại Việt Nam (Save the Children Việt Nam), phối hợp với Ban Quản lý Dự án tỉnh Sơn La tổ chức Hội thảo chia sẻ và nhân rộng kết quả, bài học kinh nghiệm từ mô hình dự án “Cải thiện sinh kế của người dân tộc thiểu số tại tỉnh Sơn La thông qua nông nghiệp và cải thiện dinh dưỡng”. Dự án được tài trợ bởi Bộ Ngoại giao Nhật Bản (JMOFA) thông qua Save the Children Nhật Bản, do Save the Children Việt Nam phối hợp với các đối tác địa phương triển khai trong giai đoạn 2023–2026 tại năm xã Tà Xùa, Xím Vàn, Pắc Ngà, Sốp Cộp, Púng Bánh, tỉnh Sơn La.

Quang cảnh tại hội thảo.

Dự án “Cải thiện sinh kế của các dân tộc thiểu số ở tỉnh Sơn La thông qua nông nghiệp và cải thiện dinh dưỡng” triển khai tại Sơn La theo Quyết định số 1305/QĐ-UBND ngày 18/7/2023 của UBND tỉnh Sơn La về phê duyệt và tiếp nhận Dự án” Cải thiện sinh kế của các dân tộc thiểu số ở tỉnh Sơn La” do Bộ Ngoại giao Nhật Bản (JMOFA) tài trợ, thông qua Tổ chức Save the Children International, Văn phòng đại diện tại Việt Nam.

Dự án là sáng kiến do Chính phủ Nhật Bản tài trợ thông qua Bộ Ngoại giao Nhật Bản, với sự phối hợp triển khai của tổ chức Save the Children Việt Nam và các cơ quan tỉnh Sơn La trong giai đoạn 2023 - 2026 tại các xã Tà Xùa, Xím Vàng, Pắc Ngà, Sốp Cộp và Púng Bánh. Dự án hướng tới cải thiện sinh kế, an ninh lương thực và dinh dưỡng cho phụ nữ, trẻ em người dân tộc thiểu số, đồng thời thúc đẩy bình đẳng giới thông qua sự phối hợp giữa lĩnh vực nông nghiệp và y tế.

Ông Masafumi Saito - Bí thư thứ nhất, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, tham dự tại hội nghị.

Hội thảo có sự tham gia của gần 70 đại biểu, đại diện các cơ quan, đơn vị đến từ Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ông Masafumi Saito - Bí thư thứ nhất, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam; Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Cục Kinh tế Hợp tác và Phát triển Nông thôn, Cục Bà mẹ và Trẻ em; đại diện một số đơn vị tổ chức quốc tế;

Cùng tham dự hội thảo, còn có đại diện các tỉnh miền núi phía Bắc, lãnh đạo và cán bộ các sở, ngành của tỉnh Sơn La, chính quyền địa phương các xã và một số hộ gia đình hưởng lợi hỗ trợ từ dự án.

Phát biểu tại hội thảo, ông Vương Đình Giáp, Giám đốc Chương trình Save the Children Việt Nam, cho biết: Đây là dịp để các cơ quan quản lý nhà nước, đối tác phát triển, chuyên gia và đại diện cộng đồng cùng nhìn lại những kết quả đạt được sau 3 năm triển khai dự án, đồng thời thảo luận các giải pháp nhằm duy trì và nhân rộng các mô hình hiệu quả trong thời gian tới.

Ông Vương Đình Giáp, Giám đốc Chương trình Save the Children Việt Nam, phát biểu. (Ảnh: BTC)

Dự án áp dụng cách tiếp cận đa ngành nhằm cải thiện sinh kế cho các hộ gia đình dân tộc thiểu số thông qua hai trụ cột chính là phát triển sản xuất nông nghiệp và cải thiện dinh dưỡng cho bà mẹ, trẻ em. Các can thiệp tập trung vào hỗ trợ hộ gia đình và nhóm sản xuất nâng cao năng lực sản xuất, đa dạng hóa nguồn thực phẩm và tăng cường liên kết thị trường; cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ, kiến thức và thực hành dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai, bà mẹ nuôi con nhỏ và trẻ em; đồng thời lồng ghép thúc đẩy bình đẳng giới, cải thiện hạ tầng giao thông nông thôn và tăng cường sự tham gia của cộng đồng và các bên liên quan. Qua đó, dự án hướng tới giải quyết đồng thời các yếu tố liên quan đến nghèo đói, mất an ninh lương thực và suy dinh dưỡng, góp phần tạo nền tảng cho những thay đổi bền vững tại cộng đồng.

Sau 3 năm triển khai, dự án đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong sinh kế, an ninh lương thực và dinh dưỡng của các hộ gia đình dân tộc thiểu số. Giá trị kinh tế từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp ước tính tăng 67,8%, từ 4,01 triệu đồng lên 6,73 triệu đồng/hộ/6 tháng; tỷ lệ hộ chăn nuôi gia cầm tăng từ 67,4% lên 98,5% và tỷ lệ hộ sản xuất rau tăng từ 19,8% lên 72,5%. Khả năng tiếp cận thực phẩm đa dạng của trẻ em được cải thiện rõ rệt, với tỷ lệ trẻ 6–23 tháng tuổi được ăn từ ít nhất 4 nhóm thực phẩm tăng từ 33,7% lên 82,5%; tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 2 tuổi giảm từ 35,6% xuống khoảng 18,7%.

Một số thông tin tuyên truyền tại hội thảo.

BSCK I. Trần Văn Hiển, PGĐ Trung tâm Sản Nhi - Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai, chia sẻ tại hội nghị. (Ảnh: Đại Lộc)

Dự án cũng góp phần nâng cao kiến thức, kỹ năng và vai trò của phụ nữ trong gia đình; 80,6% hộ gia đình cho biết vợ chồng cùng thảo luận về chi tiêu, sản xuất nông nghiệp và chăm sóc trẻ. Đáng chú ý, 94,5% số hộ được khảo sát cho biết sẽ tiếp tục duy trì ít nhất một phần các hoạt động sinh kế được hỗ trợ sau khi dự án kết thúc.

Phát biểu tại hội thảo, ông Vương Đình Giáp, Giám đốc Chương trình, Save the Children Việt Nam, nhấn mạnh:“Dự án cho thấy hiệu quả của cách tiếp cận đa ngành trong việc cải thiện sinh kế và dinh dưỡng cho cộng đồng dân tộc thiểu số. Khi sinh kế của gia đình được cải thiện, nguồn thực phẩm đa dạng hơn và cha mẹ có kiến thức, thực hành chăm sóc dinh dưỡng tốt hơn, trẻ em chính là những người được hưởng lợi lâu dài. Những kết quả và bài học kinh nghiệm thu được từ Sơn La không chỉ có ý nghĩa đối với địa phương mà còn cung cấp các bằng chứng thực tiễn quan trọng cho việc xây dựng và nhân rộng các mô hình phù hợp trong khuôn khổ các chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.”

Một nội dung quan trọng của hội thảo là phần chia sẻ của một số hộ hưởng lợi và đại diện cộng đồng tại các xã dự án. Những câu chuyện thực tế từ địa phương cho thấy tác động tích cực của cách tiếp cận lồng ghép giữa nông nghiệp và dinh dưỡng đối với đời sống của người dân, đặc biệt là các hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa.

Ông Phạm Thanh Bình - Phó Chủ tịch UBND xã Tà Xùa, tỉnh Sơn La, phát biểu tại hội thảo.

Chị Mùa Thị Duơ - cán bộ y tế bản bản xã Tà Xùa, tỉnh Sơn La, phát biểu tại hội thảo.

Chia sẻ về những thay đổi tại gia đình, người dân tại các xã mà dự án triển khai trên địa bàn tỉnh Sơn La, cho biết: “Các cán bộ y tế, phụ nữ bản đã hướng dẫn chúng tôi cách chăm sóc các con theo đúng quy cách, ví dụ như chăm sóc chân, tay, mồm, miệng sạch sẽ cho các con, các con được cân, đo mỗi tháng 1 lần, kiểm soát chiều cao, cân nặng.” (Anh Tòng A Tin, Bản Liềng, xã Púng Bánh, tỉnh Sơn La).

Chị Nguyễn Thị Giáng Hương - Trưởng Trạm Y tế xã Sốp Cộp, tỉnh Sơn La, phát biểu tại hội thảo.

Bên cạnh những điều bình dị của cuộc sống, chị Lò Thị Ngân (bản Hốc Một, xã Sốp Cộp, tỉnh Sơn La) chia sẻ: “Em dùng trứng gà nhà nuôi, rau nhà trồng để nấu cháo cho con. Mình tự nấu cho các con, con ăn khỏe hơn.” 

Các đại biểu tham dự cũng đã thảo luận và đưa ra nhiều khuyến nghị về việc tích hợp các mô hình thành công của dự án vào các chương trình và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, cũng như các chương trình mục tiêu quốc gia liên quan đến giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và cải thiện dinh dưỡng.

Ông Masafumi Saito - Bí thư thứ nhất, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, chụp ảnh với các đại biểu.

Các đại biểu và người dân tộc thiểu số tỉnh Sơn La chụp ảnh.

Ông Vương Đình Giáp, Giám đốc Chương trình Save the Children Việt Nam chia sẻ “Dự án đã cho thấy hiệu quả của cách tiếp cận đa ngành trong việc cải thiện sinh kế và dinh dưỡng cho cộng đồng dân tộc thiểu số. Khi sinh kế của gia đình được cải thiện, nguồn thực phẩm đa dạng hơn và cha mẹ có kiến thức, thực hành chăm sóc dinh dưỡng tốt hơn, trẻ em chính là những người được hưởng lợi lâu dài. Những kết quả và bài học kinh nghiệm thu được từ Sơn La không chỉ có ý nghĩa đối với địa phương mà còn cung cấp các bằng chứng thực tiễn quan trọng cho việc xây dựng và nhân rộng các mô hình phù hợp trong khuôn khổ các chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.”

Hội thảo khép lại với những định hướng và cam kết tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức phát triển và chính quyền địa phương nhằm tiếp tục duy trì, mở rộng và nhân rộng các mô hình đã được kiểm chứng hiệu quả, góp phần cải thiện sinh kế, dinh dưỡng và chất lượng cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số tại Sơn La và các địa phương có điều kiện tương đồng trong thời gian tới.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm sau hội thảo.