Nội dung
1. Vai trò của kẽm đối với hệ miễn dịch của trẻ
2. Dấu hiệu trẻ bị giảm sức đề kháng do thiếu kẽm
3. Các thực phẩm giàu kẽm nên bổ sung vào thực đơn của trẻ
4. Mẹo giúp trẻ hấp thu kẽm tối đa từ bữa ăn
Kẽm là một trong những vi chất dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển và hoạt động của hệ miễn dịch ở trẻ nhỏ.
Bổ sung đầy đủ thực phẩm giàu kẽm vào bữa ăn hằng ngày là giải pháp tự nhiên và hiệu quả giúp trẻ nâng cao sức đề kháng, giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng.
1. Vai trò của kẽm đối với hệ miễn dịch của trẻ
Kẽm là một nguyên tố vi lượng cần thiết cho mọi sinh vật. Với con người, sự tăng trưởng và phát triển của cơ thể phụ thuộc chặt chẽ vào kẽm. Nếu cơ thể thiếu kẽm sẽ ảnh hưởng lớn đến các cơ quan trong cơ thể.
Kẽm và hệ miễn dịch có mối quan hệ khá phức tạp, kẽm ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của hệ thống miễn dịch. Kẽm tham gia trực tiếp vào việc bảo vệ cơ thể thông qua cả hai cơ chế miễn dịch tự nhiên và miễn dịch thích ứng. Vi chất này duy trì sự vẹn toàn của các lớp màng nhầy và da - hàng rào bảo vệ đầu tiên ngăn chặn sự xâm nhập của vi khuẩn, virus.
Kẽm là yếu tố cần thiết cho sự phát triển, trưởng thành và biệt hóa của các tế bào miễn dịch quan trọng như tế bào bạch cầu lympho T, lympho B và tế bào tiêu diệt tự nhiên. Khi cơ thể thiếu kẽm, hoạt động của các tế bào bảo vệ này suy giảm rõ rệt, làm cho hệ miễn dịch trở nên yếu ớt và phản ứng chậm chạp trước các tác nhân gây bệnh từ môi trường.
2. Dấu hiệu trẻ bị giảm sức đề kháng do thiếu kẽm
Trẻ nhỏ có nguy cơ thiếu kẽm tương đối cao do nhu cầu tăng trưởng nhanh nhưng lượng vi chất tích lũy lại hạn chế. Khi hệ miễn dịch bị ảnh hưởng do thiếu kẽm, trẻ thường biểu hiện qua các dấu hiệu phổ biến như hay mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp (ho, sốt, cảm cúm, viêm họng) tái đi tái lại nhiều lần trong năm.
Ngoài ra, trẻ có thể gặp các vấn đề về đường tiêu hóa như tiêu chảy kéo dài, các vết thương ngoài da hoặc vết côn trùng cắn chậm lành hơn bình thường. Sức đề kháng yếu kết hợp với tình trạng chán ăn do thiếu kẽm kéo dài sẽ khiến trẻ dễ rơi vào vòng luẩn quẩn suy dinh dưỡng và hay ốm vặt.
Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, nếu khẩu phần của trẻ em ít thịt cá, hải sản sẽ dẫn tới thiếu kẽm, hệ miễn dịch kém, chậm lớn và nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính. Bổ sung kẽm đầy đủ sẽ giúp làm giảm 18% tỷ lệ tiêu chảy, 41% tỷ lệ viêm phổi, giảm tỷ lệ tử vong trên 50%.
3. Các thực phẩm giàu kẽm nên bổ sung vào thực đơn của trẻ
Để giúp trẻ củng cố hàng rào miễn dịch vững chắc, phụ huynh nên chủ động đưa các nhóm thực phẩm giàu kẽm, dễ hấp thu vào chế độ ăn hằng ngày:
Thịt đỏ và thịt gia cầm: Thịt bò, thịt lợn nạc và đùi gà là những nguồn cung cấp kẽm sinh học rất cao, giúp cơ thể trẻ dễ dàng hấp thu và sử dụng.
Hải sản: Hàu, tôm, cua và các loại cá biển chứa hàm lượng kẽm dồi dào. Đối với trẻ nhỏ, phụ huynh có thể chế biến thành các món súp, cháo hải sản thơm ngon.
Lòng đỏ trứng gà: Bữa ăn có thêm trứng gà không chỉ bổ sung protein, lecithin mà còn mang lại lượng kẽm thiết yếu cho trẻ.
Các loại đậu và hạt dinh dưỡng:Đậu xanh, đậu đen, hạt đỗ, hạt bí, hạt óc chó hay hạnh nhân đều là những nguồn kẽm thực vật lành mạnh. Đối với các loại đậu, việc ngâm mềm hoặc nảy mầm trước khi chế biến sẽ giúp giảm phytate - chất gây cản trở hấp thu kẽm.
Sữa và các sản phẩm từ sữa: Sữa tươi, sữa chua và phô mai vừa cung cấp canxi vừa bổ sung kẽm một cách nhẹ nhàng cho hệ tiêu hóa của trẻ.
4. Mẹo giúp trẻ hấp thu kẽm tối đa từ bữa ăn
Bên cạnh việc chọn lựa thực phẩm, cách kết hợp dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa lượng kẽm vào cơ thể. Phụ huynh nên tăng cường các loại trái cây giàu vitamin C (như cam, bưởi, ổi, dâu tây) sau bữa ăn vì vitamin C giúp tăng khả năng hấp thu kẽm.
Nên hạn chế cho trẻ uống các loại nước ngọt, nước có gas hoặc ăn thực phẩm chứa quá nhiều chất xơ thô cùng lúc với bữa ăn giàu kẽm. Trong trường hợp trẻ có dấu hiệu thiếu kẽm nặng hoặc hay ốm kéo dài, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa dinh dưỡng để được bác sĩ chỉ định liều lượng bổ sung an toàn và đúng cách.
Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên có thể bổ sung kẽm qua thức ăn và thực phẩm bổ sung nếu được bác sĩ chỉ định. Với trẻ biếng ăn, đặc biệt trẻ bị ốm nên uống bổ sung một số sản phẩm bổ sung vi chất kẽm kết hợp với lysine, taurine, vitamin nhóm B...