Theo ghi nhận từ các chuyên gia nhi khoa, sốt cao co giật xảy ra khi nhiệt độ cơ thể trẻ tăng lên quá nhanh và đột ngột (thường trên 39°C). Biểu hiện đặc trưng bao gồm mất ý thức tạm thời, gồng cứng người, trợn mắt và co giật tay chân.
Dữ liệu y khoa chỉ ra rằng phần lớn các cơn co giật do sốt ở trẻ em là co giật đơn thuần, lành tính và thường tự rút lui trong vòng 1 đến 5 phút mà không để lại di chứng ở não bộ. Tuy nhiên, nguy cơ lớn nhất trong lúc co giật không phải là bản thân cơn gồng giật, mà là nguy cơ chấn thương do va đập hoặc tắc nghẽn đường thở do trào ngược dịch tiết, nôn trớ.
Các bước xử trí theo khuyến cáo y tế
Dựa trên các tài liệu hướng dẫn cấp cứu nhi khoa cơ bản, khi trẻ lên cơn sốt cao co giật, người chăm sóc cần hết sức giữ bình tĩnh và thực hiện các bước sau:
 |
| Hãy để trẻ ở tư thế nằm nghiêng khi lên cơn sốt co giật . ( Ảnh minh hoạ ) |
• Bảo vệ đường thở và tư thế an toàn: Đặt trẻ nằm nghiêng sang một bên trên mặt phẳng an toàn, mềm mại. Tư thế này giúp đờm dãi hoặc chất nôn (nếu có) chảy ra ngoài, ngăn ngừa nguy cơ hít sặc vào phổi gây ngạt thở.
• Bảo đảm không gian xung quanh: Di dời các đồ vật cứng, sắc nhọn ra xa khỏi khu vực trẻ đang nằm để tránh va đập gây chấn thương trong quá trình co giật. Nới lỏng quần áo, đặc biệt là khu vực quanh cổ để trẻ dễ thở hơn.
• Theo dõi thời gian: Phụ huynh cần ghi nhớ thời điểm bắt đầu và kết thúc cơn co giật, cũng như quan sát các biểu hiện của trẻ để cung cấp thông tin chính xác cho bác sĩ khi thăm khám.
• Hạ sốt an toàn (sau khi ngừng co giật): Khi trẻ đã ngừng co giật hoàn toàn và tỉnh táo trở lại, có thể dùng khăn ấm lau các vùng nách, bẹn để hỗ trợ hạ thân nhiệt và sử dụng thuốc hạ sốt theo đúng liều lượng chỉ định của bác sĩ (thường tính theo cân nặng). Trường hợp trẻ chưa tỉnh hoặc đang nôn, nên sử dụng thuốc hạ sốt dạng đặt hậu môn.
Những sai lầm nghiêm trọng cần tránh
Trong lúc hoảng loạn, nhiều phụ huynh thường áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng. Các bác sĩ đặc biệt khuyến cáo:
• Không đưa bất kỳ vật gì vào miệng trẻ: Hành động cạy miệng, nhét ngón tay, thìa hoặc đũa vào miệng trẻ không những không giúp ích mà còn có nguy cơ làm gãy răng, tổn thương niêm mạc miệng hoặc vô tình đẩy dị vật vào đường thở gây tử vong. Nguy cơ cắn lưỡi trong cơn giật là rất thấp.
• Không vắt chanh hoặc đổ thuốc/nước vào miệng: Khi đang co giật, trẻ mất phản xạ nuốt. Việc đổ chất lỏng vào miệng lúc này rất dễ gây sặc vào phổi.
• Không ôm ghì, trói hoặc vắt tay chân trẻ: Việc dùng lực để kiềm chế cơn co giật có thể gây gãy xương hoặc chấn thương cơ khớp của trẻ.
Khi nào cần can thiệp y tế khẩn cấp?
Dù hầu hết các cơn co giật do sốt là lành tính, phụ huynh cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu nếu rơi vào các trường hợp:
• Cơn co giật kéo dài trên 5 phút không có dấu hiệu dừng lại.
• Trẻ có dấu hiệu tím tái, khó thở hoặc thở bất thường trong và sau cơn giật.
• Trẻ không tỉnh lại hoặc li bì sau khi cơn co giật kết thúc.
• Đây là lần đầu tiên trẻ bị co giật, hoặc trẻ dưới 6 tháng tuổi.
Việc thăm khám sau cơn co giật là bước bắt buộc để các bác sĩ nhi khoa tầm soát, loại trừ các nguyên nhân bệnh lý thần kinh nguy hiểm khác như viêm màng não hay viêm não.