Gian nan dạy và học từng con chữ
Lớp học có chục bộ bàn ghế, với 12-13 đứa trẻ tuổi sinh học thì nhiều nhưng trí tuệ chỉ bằng đứa bé 3-5 tuổi. Góc bàn của bà có một tủ nhỏ, trong đó đựng kim chỉ và thuốc... Dưới gầm bàn xếp chật cứng các loại vở học sinh tiểu học. Học trò bình thường chỉ cần vài cuốn tập tô, tập viết là đủ để đọc thông viết thạo bảng chữ cái, nhưng những đứa trẻ thiểu năng trí tuệ, tự kỷ tăng động, động kinh này thì có khi cần đến vài năm và hàng chục cuốn vở để thuộc và viết được nửa bảng chữ cái. Và cả biết bao tình yêu thương, mồ hôi và công sức của bà giáo già nữa.
 |
| Bà Côi đang cầm tay bé Trần Khánh Vân (sinh 2008) để dạy viết số 1. Cô bé học 6 năm mà mới thuộc được nửa bảng chữ cái. |
Bà luôn tay sửa bài tập viết cho từng đứa, miệng dặn dò: khi viết “chữ ‘g’ con phải kéo dài thêm chút nữa nhé”, chốc chốc lại nhẹ nhàng nhắc nhở: “Quang Anh, ngồi trật tự nào” hoặc động viên: “Đẹp rồi, con làm tốt lắm!” Có đứa nhận vở về xong lại mang lên: “Cô chấm điểm cho con đi”. Thấy cuốn vở nào bị long gáy bà lại lấy kim chỉ ra khâu lại. “Dạy trẻ khuyết tật trí tuệ thì phải theo trình độ tiếp thu của từng em chứ dạy kiểu đại trà thì chúng không thể tiếp thu được” – bà Côi cho biết. Kinh nghiệm hơn 60 năm dạy học giúp bà có thể cá nhân hóa nội dung dạy cho từng đứa.
 |
| Niềm vui của lớp trưởng Phạm Văn Phúc (sinh 1991), người đã theo học bà 10 năm, khi được khen viết chữ đẹp. |
Hầu hết bố mẹ học trò của bà đều nghèo, thậm chí đã bỏ nhau hoặc bỏ nhà, để lại chúng cho ông bà. Có những ông bà phải đi nhặt ve chai để nuôi cả con lẫn cháu. Đứa thì học trước quên sau, học 4-6 năm chưa thuộc hết bảng chữ cái. Đứa có thể tự tô theo mẫu nhưng có đứa thì bà phải cầm tay tô từng nét. Đứa đã học hết lớp 9 ở trường bên ngoài nhưng đến đây thì bà phải dạy lại từ lớp 1. Đứa lớn nhất 33 tuổi, theo học bà 10 năm, vẫn không biết tiêu tiền là gì chỉ được cái ngoan ngoãn và viết chữ đẹp... Nhưng nếu không đến lớp học của bà mỗi ngày 1,5 tiếng đồng hồ thì chúng hoặc là ngồi im lặng ở một góc nhà hoặc là gào hét, chạy nhảy và phá phách, vì bố mẹ hay ông bà chúng còn mải mốt mưu sinh, làm gì có thời gian mà bảo ban, chăm lo cho chúng.
“Dạy bọn này phải tỉ mỉ và kiên trì, nếu không thì không dạy được. Khi mới đến lớp, nhiều đứa ngỗ ngược, phá phách, la hét nhưng tôi rèn mãi mới được ngoan ngoãn như bây giờ. Mình làm theo kiểu mưa dầm thấm lâu, nói với chúng nhẹ nhàng, tình cảm, dùng lời lẽ khuyên giải, chứ không thể cáu gắt, quát nạt hay ép buộc chúng” – bà Côi cho biết.
Đến lớp học, chúng không chỉ được học đọc, học viết, làm toán mà còn được bà cho thuốc khi ho hắng, cảm cúm, được bà dạy những kỹ năng sống như chào hỏi, quét nhà, lau bảng, lau bàn, cọ rửa nhà vệ sinh theo phân công trực nhật. Con gái thì được bà dạy cách chải đầu, buộc tóc, thậm chí cả tắm rửa, vệ sinh thân thể khi đến ngày của phụ nữ. Có đứa đang học lên cơn động kinh thì được bà bấm huyệt để cứu tỉnh.
 |
|
Xúm lại xem cô chữa bài cũng là niềm vui nho nhỏ.
|
Còn học được ngày nào thì hay ngày đó!
Năm 1960, bà Nguyễn Thị Côi, lúc đó mới 19 tuổi, đã bắt đầu sự nghiệp trồng người của mình. Hàng chục năm liền, chồng thì đi bộ đội, bà vừa dạy học vừa trồng rau, nuôi gà, nuôi lợn vừa một nách nuôi dạy và dựng vợ gả chồng cho 5 người con. Chính vì chăm chỉ tăng gia mà bà có tiền nuôi con và còn dư dả chút ít để giúp đỡ những học sinh nghèo. Không những thế, bà còn đi học hàm thụ đại học, học giỏi đều các môn khoa học tự nhiên và xã hội, và phụ trách công tác Đảng ủy ở phường.
Năm 1995, khi đang làm hiệu trưởng Trường tiểu học Hoàng Văn Thụ, bà tự nguyện dạy lớp trẻ em lang thang đường phố do UBND quận Hai Bà Trưng tổ chức ở cái chỗ mà ai nghe tới cũng phải rùng mình - xóm Liều, nơi tập trung đủ mọi tệ nạn từ cờ bạc, đĩ điếm cho đến cướp giật, ma túy ở phường Thanh Nhàn. Bà vào tận nơi vận động những đứa trẻ lang thang và những gia đình bất hảo cho con em mình đến lớp để xóa nạn mù chữ. Lòng nhiệt tình, cách đối nhân xử thế, tự bỏ tiền túi mua sách vở và lời lẽ phân tích có tình có lý đã cảm hóa được không ít người. Họ không chỉ cho con cái đến lớp học mà cũng dần dần bớt đi thói hư tật xấu. Nhiều đứa ban ngày đi làm thuê, tối về không kịp ăn gì, bà dặn người bán cơm ở đầu ngõ cứ cho chúng ăn rồi ghi sổ để cuối tháng bà bỏ tiền túi ra trả.
Năm 2005, lớp học cho trẻ lang thang đường phố giải tán, bà lại tình nguyện nhận tổ chức Lớp học tình thương cho trẻ khuyết tật của những gia đình không có điều kiện cho con đi học. Bà đến các trường xin bàn ghế cũ nhưng sách vở thì bà lại tự bỏ tiền túi ra mua vì chỉ được chính quyền hỗ trợ 2-3 trăm nghìn trong vài tháng đầu. Mãi đầu năm 2020 bà mới được Phòng Thương binh-xã hội quận Hoàng Mai trả cho một khoản bồi dưỡng 2 triệu đồng, rồi sau này tăng lên 3 triệu đồng/tháng. Hơn 10 năm nay vì sức khỏe giảm sút, bà phải đi xe ôm mỗi tháng tốn 1,5 triệu, còn lại bà vẫn bù thêm để mua sách vở, thuốc men cho bọn trẻ.
 |
|
Bà giáo Côi và những đứa trẻ dễ thương.
|
“Trong hơn 30 năm dạy học cho trẻ lang thang đường phố và trẻ khuyết tật trí tuệ, tôi đã dạy gần 520 em, trong đó có 160 em thiểu năng trí tuệ, tự kỷ, động kinh, nhiễm chất độc da cam, giới thiệu hơn 100 em đi học nghề, hơn 30 em học lên THCS và THPT, trong đó có 2 em đỗ vào đại học” – bà Côi tự hào cho biết. Nhiều đứa trẻ do bà dạy dỗ sau này đã tìm được việc làm ổn định như sửa chữa xe máy, cắt tóc, nấu ăn, lái xe, may mặc, làm đẹp, thậm chí thành chủ cửa hàng, cửa hiệu,...
Ấy thế mà có người bảo: “Nếu là tôi thì tôi chả làm?! Chẳng rỗi hơi mà đi vác tù và hàng tổng!” Nhưng rất nhiều người biết đến và cảm phục lòng tận tân làm việc thiện của bà giáo. Ông Phạm Duy Xuân, người 10 năm nay chở bà Côi từ lớp học về nhà, cảm thán: “Dạy không công lại bỏ tiền túi ra mua sách vở cho trẻ khuyết tật như bà ấy thì quá tốt! Ở tuổi của mình, bà ấy đáng lẽ phải nghỉ ngơi từ lâu rồi!”.
“Tôi còn sức khỏe thì còn dạy cho các cháu” – bà Côi nói. Năm nay bà đã 83 rồi, liệu còn dạy được bao năm nữa? Nếu không có bà thì lớp học tình thương chắc cũng sẽ giải tán vì không tìm được ai thay. Lúc đó, hơn 10 em nhỏ khuyết tật trí tuệ này sẽ ra sao? Nhưng với chúng thì bây giờ mỗi ngày đến lớp đều đáng quý vì ở đó chúng được học chữ, kỹ năng sống và vui đùa với nhau.
Ai có lòng hảo tâm muốn ủng hộ Lớp học tình thương, xin đến địa chỉ: Nhà Văn hóa phường Tân Mai, số 20 ngõ 521 phố Trương Định, Q. Hoàng Mai, Hà Nội. Bà Nguyễn Thị Côi, điện thoại: 0387257269.