Từ cú sốc ung thư đến cuộc chiến giành sự sống
Năm 2021, khi mới hơn 2 tuổi, bé trai ở Hải Phòng xuất hiện các triệu chứng đau chân, mệt mỏi, sưng mắt. Ban đầu gia đình nghĩ trẻ mắc bệnh thông thường, nhưng kết quả xét nghiệm tại bệnh viện địa phương cho thấy nhiều bất thường.
Sau khi được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương, trẻ được chẩn đoán mắc u lympho Burkitt di căn tủy xương giai đoạn IV (bạch cầu cấp dòng lympho L3), có thâm nhiễm thần kinh trung ương.
Theo PGS.TS.BS Bùi Ngọc Lan, nguyên Giám đốc Trung tâm Ung thư, Bệnh viện Nhi Trung ương, bạch cầu cấp dòng lympho L3 là thể bệnh hiếm gặp, chỉ chiếm 1-5% số ca bạch cầu cấp dòng lympho ở trẻ em, diễn tiến rất nhanh và có nguy cơ tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời.
Trẻ được điều trị bằng hóa chất liều cao kết hợp thuốc điều trị đích. Sau 9 đợt điều trị tích cực, bệnh nhi đạt lui bệnh hoàn toàn và ngừng thuốc từ giữa năm 2022.
Tuy nhiên, cuối năm 2025, sau hơn 3 năm theo dõi, trẻ xuất hiện sốt và chán ăn. Kết quả thăm khám cho thấy bệnh tái phát với khối u lớn trong ổ bụng và tổn thương thận. Các bác sĩ nhanh chóng triển khai hóa trị cứu vãn với mục tiêu đưa bệnh về lui hoàn toàn để tiến tới ghép tế bào gốc tạo máu đồng loài.
Ca ghép đầu tiên cho bệnh nhi u lympho Burkitt tái phát
Tháng 3/2026, Bệnh viện Nhi Trung ương tổ chức hội chẩn với các chuyên gia trong nước và quốc tế để xây dựng phác đồ điều trị tối ưu. Sau đánh giá toàn diện, ghép tế bào gốc tạo máu đồng loài từ người chị gái ruột phù hợp HLA 10/10 được xác định là cơ hội duy nhất giúp trẻ vượt qua bệnh tật.
Thách thức lớn nhất là người cho và người nhận bất đồng nhóm máu, khiến quá trình xử lý tế bào gốc, truyền máu và theo dõi sau ghép trở nên phức tạp hơn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ biến chứng.
"Đây là lần đầu tiên bệnh viện thực hiện ghép tế bào gốc tạo máu đồng loài cho bệnh nhi u lympho không Hodgkin tái phát. Nếu không ghép, người bệnh gần như không còn cơ hội sống. Ca bệnh đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của nhiều chuyên khoa và tham khảo kinh nghiệm từ các chuyên gia quốc tế", PGS.TS.BS Bùi Ngọc Lan cho biết.
Sau nhiều đợt hóa trị, khối u của trẻ đáp ứng tốt. Kết quả giải phẫu bệnh ghi nhận khối u đã hoại tử hoàn toàn, không còn tế bào ác tính.
Ngày 1/4, ca ghép tế bào gốc tạo máu đồng loài chính thức được thực hiện. Tế bào gốc được thu hoạch từ tủy xương của người chị gái trong điều kiện vô khuẩn, sau đó xử lý tại phòng sạch chuyên biệt trước khi truyền cho bệnh nhi.
Chăm sóc nghiêm ngặt trong môi trường vô trùng
Do phải sử dụng hóa chất liều cao trước ghép, bệnh nhi được theo dõi và chăm sóc đặc biệt trong môi trường kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt.
Theo ThS.ĐD Nguyễn Thị Ngọc, Điều dưỡng trưởng Khoa Hóa trị tích cực và Điều trị kỹ thuật cao, các hóa chất sử dụng trong giai đoạn điều kiện hóa có độc tính cao và được thải qua nhiều đường khác nhau.
Hệ thống xử lý, lưu trữ tế bào gốc hiện đại tại Trung tâm Y học tái tạo và Trị liệu tế bào. Ảnh: BVCC
Vì vậy, điều dưỡng và người nhà phải hỗ trợ vệ sinh cá nhân cho trẻ liên tục 6 giờ một lần, đồng thời thực hiện mọi thao tác chăm sóc một cách nhẹ nhàng, tỉ mỉ để hạn chế tổn thương da và niêm mạc.
Sau ghép, trẻ tiếp tục được theo dõi sát các chỉ số huyết học, miễn dịch và chức năng cơ quan nhằm phát hiện sớm biến chứng.
Đến cuối tháng 4/2026, bệnh nhi đủ điều kiện xuất viện. Sau 60 ngày ghép, sức khỏe trẻ ổn định, các chỉ số huyết học và miễn dịch tiến triển tốt, tỷ lệ nhận ghép từ người cho đạt 100%.
"Dù từng suy sụp khi bệnh của con tái phát, gia đình vẫn luôn tin tưởng vào các bác sĩ. Không chỉ điều trị, các y bác sĩ còn là chỗ dựa tinh thần để chúng tôi có thêm sức mạnh vượt qua giai đoạn khó khăn nhất", mẹ bệnh nhi xúc động nói.
Bệnh nhi hồi phục tích cực sau ghép tế bào gốc tạo máu đồng loài tại Trung tâm Ung thư. Ảnh: BVCC
Các bác sĩ khuyến cáo, khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu bất thường như nổi hạch, da xanh, xuất huyết, đau xương, sốt kéo dài hoặc nhiễm khuẩn tái diễn không đáp ứng điều trị thông thường, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên sâu để được thăm khám và phát hiện bệnh sớm.
Thành công của ca ghép tế bào gốc tạo máu đồng loài đầu tiên cho bệnh nhi u lympho Burkitt tái phát tại Bệnh viện Nhi Trung ương đánh dấu bước tiến quan trọng trong điều trị ung thư nhi khoa tại Việt Nam, đồng thời mở ra thêm cơ hội sống cho nhiều trẻ mắc các bệnh lý ác tính của hệ tạo máu.