Ngày 05/6/2026, tại trụ sở Bộ Tư pháp, (58-60 Trần Phú, Hà Nội), Tạp chí Dân chủ và Pháp luật (Bộ Tư pháp) đã tổ chức Hội thảo khoa học “Nhận diện bất cập trong quy định pháp luật và thực tiễn hoạt động của chính quyền địa phương 02 cấp và kiến nghị hoàn thiện” (bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến).
Nhận diện bất cập, khó khăn và vướng mắc trong thực tiễn
Hội thảo nhằm kịp thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc, trọng tâm là các quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền; về tổ chức bộ máy, bố trí cán bộ, công chức, chế độ chính sách, phân bổ nguồn lực, điều kiện bảo đảm hoạt động của chính quyền địa phương 02 cấp; đồng thời kiến nghị bổ sung và hoàn thiện thể chế pháp luật trong thời gian tới.
Thực hiện Hiến pháp năm 2013 (được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết số 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025), từ ngày 01/7/2025, mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp được triển khai trên phạm vi toàn quốc. Đây là chủ trương lớn của Đảng về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đồng thời, cũng là bước cụ thể hóa các định hướng lớn về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
 |
| Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: Đại Lộc) |
Trong bối cảnh cải cách quản trị công hướng tới tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực điều hành, mô hình chính quyền địa phương 02 cấp được xem như một phương án tái cấu trúc đáng chú ý tại Việt Nam. Theo ghi nhận, sau 01 năm triển khai thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp, các địa phương đã cơ bản ổn định tổ chức bộ máy, bảo đảm hoạt động lãnh đạo, quản lý, điều hành và phục vụ Nhân dân diễn ra thông suốt, không bị gián đoạn. Mô hình này bước đầu đã góp phần tinh gọn tổ chức bộ máy, giảm đầu mối trung gian, tăng cường trách nhiệm của chính quyền cơ sở, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở địa phương. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, thực tiễn vận hành cũng đặt ra những thách thức, bộc lộ một số bất cập, khó khăn, vướng mắc cấp thiết cần giải pháp tháo gỡ, trong đó có yêu cầu quan trọng về hoàn thiện thể chế, pháp luật.
Để đánh giá kết quả sau 01 năm triển khai, kịp thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc, trọng tâm là các quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền; về tổ chức bộ máy, bố trí cán bộ, công chức, chế độ chính sách, phân bổ nguồn lực, điều kiện bảo đảm hoạt động của chính quyền địa phương 02 cấp, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật (Bộ Tư pháp) phối hợp với các Cục/Vụ chuyên môn thuộc Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo khoa học “Nhận diện bất cập trong quy định pháp luật và thực tiễn hoạt động của chính quyền địa phương 02 cấp và kiến nghị hoàn thiện”.
 |
| Hội thảo khoa học được tổ chức bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. (Ảnh: Đại Lộc) |
Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Trương Thế Côn - Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật (Bộ Tư pháp), cho biết: Sau gần một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Bộ máy được tinh gọn hơn; nhiều nhiệm vụ được giao trực tiếp cho cơ sở; quy trình giải quyết công việc được rút ngắn, qua đó nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
 |
| TS. Trương Thế Côn - Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật (Bộ Tư pháp), phát biểu khai mạc hội nghị. (Ảnh: Đại Lộc) |
Theo TS. Trương Thế Côn bày tỏ nhận định, những kết quả bước đầu cho thấy tính đúng đắn của chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ và kiến tạo phát triển. Tuy nhiên, trong quá trình vận hành cũng xuất hiện những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện liên quan đến phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, nguồn lực thực hiện và sự đồng bộ của hệ thống pháp luật.
TS. Trương Thế Côn cũng cho rằng, nếu không được xử lý kịp thời, những khó khăn, vướng mắc này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành của mô hình mới. Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là áp lực ngày càng gia tăng đối với chính quyền cơ sở khi khối lượng công việc tăng lên đáng kể sau khi thực hiện mô hình mới.
Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Tuấn Phong - Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp), cho biết: Khối lượng văn bản cần rà soát, sửa đổi để bảo đảm đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là rất lớn. Riêng ở cấp Trung ương có 339 văn bản cần rà soát, sửa đổi nhưng hiện mới hoàn thành khoảng 46%.
 |
| Ông Lê Tuấn Phong - Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp), phát biêu. |
Hoàn thiện thể chế pháp luật là nhiệm vụ cấp bách
Từ góc độ nghiên cứu chính sách, TS. Trần Anh Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, nêu ý kiến cho rằng: Một số quy định phân cấp hiện nay vẫn mang dấu ấn của mô hình chính quyền 3 cấp trước đây. Theo ông, việc chuyển giao nhiệm vụ cần đi kèm với đánh giá đầy đủ về năng lực thực hiện, điều kiện tổ chức bộ máy và nguồn lực của cấp cơ sở để bảo đảm tính khả thi.
TS. Trần Anh Tuấn cũng lưu ý cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đánh giá hiệu quả công việc của đội ngũ cán bộ, công chức theo hướng cụ thể, định lượng hơn, phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại.
Ngoài ra, bên cạnh vấn đề tổ chức bộ máy, công tác hoàn thiện thể chế cũng được xác định là nhiệm vụ cấp bách.
 |
| TS. Trần Anh Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, phát biểu chia sẻ. (Ảnh: Đại Lộc) |
Trình bày tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Hồng Mai - đại diện Chính quyền phường Tây Tựu (Hà Nội), chia sẻ cho biết: trong thực tế, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện nay được chuyển xuống cấp xã, trong khi bộ máy và nguồn nhân lực chưa được điều chỉnh tương xứng. Bà Mai kiến nghị cho phép thành lập thêm các phòng chuyên môn, nâng cao tiêu chuẩn tuyển dụng, cải thiện chế độ đãi ngộ và tăng thẩm quyền giải quyết hồ sơ ngay tại bộ phận một cửa để giảm thời gian xử lý cho người dân.
 |
| Bà Nguyễn Thị Hồng Mai - đại diện Chính quyền phường Tây Tựu (Hà Nội), chia sẻ. (Ảnh: Đại Lộc) |
Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông, hỗ trợ chính quyền 2 cấp hoạt động hiệu quả
Thảo luận tại hội nghị, bà Đặng Bích Ngọc - Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ, cho rằng: Chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở đang là một trong những điểm nghẽn lớn nhất. Nhiều cán bộ được đào tạo theo yêu cầu của mô hình cũ nên gặp khó khăn khi phải đảm nhiệm các lĩnh vực chuyên môn sâu như xây dựng, đất đai, tài nguyên môi trường hay chuyển đổi số.
 |
| Bà Đặng Bích Ngọc - Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ, chia sẻ tại hội nghị. (Ảnh: Đại Lộc) |
Nhiều ý kiến tại hội thảo cũng cho rằng: Cùng với hoàn thiện pháp luật, cần đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông giữa các ngành, các cấp nhằm hỗ trợ chính quyền cơ sở xử lý công việc hiệu quả hơn, giảm áp lực cho đội ngũ cán bộ và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Đánh giá về chặng đường một năm triển khai, Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Dĩnh nhận định: Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản đã dần đi vào ổn định. Theo ông Dĩnh, thời gian tới cần tập trung tháo gỡ các vướng mắc trong những lĩnh vực tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp như đầu tư, ngân sách, đất đai; đồng thời tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở và có cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao về địa phương.
 |
| Đại biểu Trịnh Xuân An (áo xanh) - Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội; cùng với Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Dĩnh, chia sẻ tại hội nghị. (Ảnh: Đại Lộc) |
Hội thảo có sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực pháp lý; đại diện Lãnh đạo một số bộ, ngành; một số đại biểu Quốc hội; đại diện Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp; tổ chức pháp chế các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; đại diện Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp, Sở Tư pháp, xã, phường thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; đại diện các cơ quan thi hành án dân sự; đại diện doanh nghiệp, hiệp hội hành chính; luật gia, luật sư; cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu...
 |
| GS. TS. Lê Hồng Hạnh - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội, chia sẻ tại hội nghị. (Ảnh: Đại Lộc) |
 |
| Tiến sĩ, Luật sư Đào Ngọc Chuyền hiện -Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP. Hà Nội, chia sẻ tại hội nghị. (Ảnh: Đại Lộc) |
Tại Hội thảo, các đại biểu và chuyên gia đã tập trung trao đổi, thảo luận về những nhóm chủ đề chính như: (i) Chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới; (ii) Yêu cầu hoàn thiện thể chế, pháp luật trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp; (iii) Thực trạng pháp luật về chính quyền địa phương 02 cấp; (iv) Thực tiễn tổ chức, hoạt động của mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, sau 01 năm triển khai; đặc biệt tập trung vào phân tích, đánh giá những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong các quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền; về tổ chức bộ máy, bố trí cán bộ, công chức, chế độ chính sách, phân bổ nguồn lực, điều kiện bảo đảm hoạt động của chính quyền địa phương 02 cấp... (v) Đề xuất giải pháp, kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động của mô hình chính quyền địa phương 02 cấp đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới;…
 |
| Các đại biểu, chuyên gia và đại diện cơ quan báo chí tham dự tại hội nghị. (Ảnh: Đại Lộc) |
 |
| Các đại biểu, chuyên gia và đại diện cơ quan báo chí tham dự tại hội nghị. (Ảnh: Đại Lộc) |
Những kết quả, ý kiến phát biểu đóng góp xây dựng và đề xuất tại Hội thảo khoa học - chính là nguồn tư liệu quý, góp phần giúp các cơ quan quản lý, cơ quan hà nước có thẩm quyền nghiên cứu, bổ sung điều chỉnh, để hoàn thiện thể chế chính sách, pháp luật của Nhà nước về tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp. Qua đó, để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn tới, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, xây dựng nền tư pháp dân chủ, công bằng, văn minh và hiện đại, vì nhân dân phục vụ, phát triển đất nước.