Ngày 17/11/2026, tại Hà Nội, Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch) đã tổ chức Hội thảo "Cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại của thuốc lá trong tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá". Hội thảo có sự tham gia của đại diện Quốc hội, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, các chuyên gia y tế, truyền thông và đại diện các cơ quan báo chí-truyền hình thống tấn đưa tin.
 |
| Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội thảo (Ảnh: Sơn Hải) |
 |
| Các đại biểu tham dự tại hội thảo (Ảnh: Đại Lộc) |
Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá
Phát biểu khai mạc, ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ VH,TT&DL) thông tin cho biết, sau hơn 13 năm triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012, nhận thức của xã hội đã có nhiều chuyển biến. Tuy nhiên, thực tế vẫn đặt ra không ít thách thức, đặc biệt là tình trạng thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; việc mua bán trá hình trên môi trường mạng; quảng cáo gián tiếp tại các điểm bán và tình trạng vi phạm quy định cấm hút thuốc tại nơi công cộng.
 |
| Ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ VH,TT&DL) phát biểu. (Ảnh: Đại Lộc) |
Theo số liệu cập nhật của Bộ Y tế, mỗi năm tại Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá, trong đó khoảng 84.500 người tử vong do hút thuốc chủ động và 18.800 người do hút thuốc thụ động. Thuốc lá đồng thời gây gánh nặng kinh tế rất lớn, với chi phí y tế và tổn thất kinh tế ước tính khoảng 108.700 tỷ đồng mỗi năm, tương đương 1,14% GDP. Đây là gánh nặng khổng lồ đối với hệ thống y tế, ngân sách nhà nước và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.
“Quán triệt quan điểm lấy phòng ngừa làm trọng tâm, lấy hiệu quả thực thi làm thước đo và lấy sức khỏe Nhân dân làm mục tiêu cao nhất, tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện nay đang tập trung thảo luận nhiều giải pháp chính sách đột phá, nhằm ngăn chặn từ gốc hành vi bắt đầu hút thuốc, đặc biệt là bảo vệ thế hệ trẻ trước tác hại của thuốc lá mới”, ông Đặng Khắc Lợi nói.
Đáng chú ý, Dự thảo đã được định hướng theo hướng: Bổ sung, làm rõ khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá thông thường và các loại thuốc lá mới khác; Tăng cường kiểm soát việc bán thuốc lá; Không cho phép trưng bày sản phẩm hoặc hình ảnh thuốc lá tại điểm bán và Tăng cường bảo vệ người dưới 18 tuổi.
Nâng diện tích cảnh báo hình ảnh trên bao bì thuốc lá, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thế hệ trẻ
Phát biểu tại hội thảo, đại biểu Quốc hội khóa XVI Vũ Văn Tiến cho rằng, chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá phải ưu tiên giảm số người bắt đầu hút thuốc, nhất là thanh thiếu niên. Bởi khi đã lệ thuộc vào nicotine, việc cai thuốc thường gặp nhiều khó khăn.
Đại biểu Vũ Văn Tiến đề xuất nâng diện tích cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh và chữ lên ít nhất 85% mỗi mặt chính của bao thuốc lá, tiến tới áp dụng bao bì trơn. Đồng thời, thay đổi định kỳ hình ảnh, nội dung cảnh báo để nâng cao tính trực diện và hiệu quả truyền thông.
Theo tài liệu được trình bày, Báo cáo tổng hợp số 3424/BC-VPQH ngày 27/10/2026 của Văn phòng Quốc hội ghi nhận 12 ý kiến đề nghị nâng mức cảnh báo sức khỏe tối thiểu lên 85%. Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cũng kiến nghị mức này hoặc xây dựng lộ trình đạt từ 85% đến 100%.
 |
| Ông Vũ Văn Tiến - Đại biểu Quốc hội chia sẻ thông tin tại hội thảo. (Ảnh: Đại Lộc) |
Với quan điểm, lấy phòng ngừa làm trọng tâm, đại biểu Quốc hội Khoá XVI Vũ Văn Tiến cho rằng, chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá trong giai đoạn tới cần đặt công tác phòng ngừa lên hàng đầu, nhất là ngăn chặn người chưa từng hút thuốc bắt đầu tiếp cận và sử dụng thuốc lá. Theo đại biểu, việc vận động một người đã lệ thuộc vào thuốc lá bỏ thuốc thường rất khó khăn. Vì vậy, giải pháp hiệu quả và bền vững hơn là bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên và những người chưa hút thuốc khỏi nguy cơ bắt đầu sử dụng. “Ngăn chặn hành vi hút thuốc ngay từ đầu là giải pháp bảo vệ sức khỏe hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và bảo vệ thế hệ tương lai”.
Với những thông tin thống kê thực tế, đại biểu Vũ Văn Tiến đã tập trung phân tích một số nhóm chính sách cần được quan tâm trong quá trình sửa đổi Luật, gồm cảnh báo sức khỏe trên bao bì, xây dựng môi trường không khói thuốc, kiểm soát thuốc lá thông qua thuế và giá, hạn chế trưng bày tại điểm bán, cũng như kiểm soát hình ảnh sử dụng thuốc lá trong các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật và truyền thông…
Đại biểu Vũ Văn Tiến cũng cho rằng, cảnh báo sức khỏe cần cụ thể, trực diện và cho người tiêu dùng biết rõ thuốc lá gây hại cho ai, gây ra những bệnh gì và ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe. Nội dung cảnh báo không nên chỉ dừng ở những thông điệp chung chung mà cần đề cập đến các nguy cơ như ung thư phổi, đột quỵ, bệnh tim mạch, giảm khả năng sinh sản, nguy cơ đối với trẻ em và người thân…
 |
| Đại biểu Vũ Văn Tiến cho rằng, cảnh báo sức khỏe cần cụ thể, trực diện và cho người tiêu dùng biết rõ thuốc lá gây hại cho ai, gây ra những bệnh gì và ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe. Ông đề xuất, nâng diện tích cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh và chữ lên ít nhất 85% mỗi mặt chính của bao thuốc lá, tiến tới áp dụng bao bì trơn; đồng thời thay đổi định kỳ hình ảnh, nội dung cảnh báo... (Ảnh: Đại Lộc) |
Đề cập một nội dung mới trong dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đại biểu Vũ Văn Tiến cũng bày tỏ, đánh giá cao quy định bổ sung trách nhiệm của Bộ VHTT&DL trong tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá và hạn chế hình ảnh diễn viên sử dụng thuốc lá trong các tác phẩm điện ảnh, sân khấu, truyền hình. Theo các ý kiến, những hình ảnh nhân vật hút thuốc trong lúc buồn bã, căng thẳng hoặc giao tiếp có thể vô tình tạo ra sự liên tưởng rằng, hút thuốc là một hành vi bình thường, thậm chí gắn với phong cách, cảm xúc hoặc sự trưởng thành nhưng đã vô tình tạo hiệu ứng cổ súy cho hành vi hút thuốc.
Phòng, chống tác hại của thuốc lá là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ và bền bỉ
Tiếp đó, tột trong những nội dung được các chuyên gia đặc biệt quan tâm tại Hội thảo là sự phát triển nhanh chóng của các sản phẩm thuốc lá và nicotine thế hệ mới, với thiết kế, thành phần và phương thức sử dụng ngày càng đa dạng.
Theo Thạc sỹ, bác sỹ Nguyễn Tuấn Lâm, đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, đánh giá quyết định cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng của Quốc hội là bước đi kịp thời, có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
 |
| Thạc sỹ, bác sỹ Nguyễn Tuấn Lâm, đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, chia sẻ tại Hội thảo. (Ảnh: Đại Lộc) |
Nghị quyết số 173/2024/QH15 quy định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ ngày 1/1/2025. Sau gần hai năm triển khai, những kết quả bước đầu cho thấy tác động tích cực của chính sách. Các số liệu khảo sát được trình bày tại hội thảo cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong nhóm học sinh 13-17 tuổi giảm từ 8,1% năm 2023 xuống dưới 1% năm 2025.
Ở nhóm thanh niên 18-24 tuổi, tỷ lệ sử dụng giảm từ trên 7% xuống còn 3,3%. Dù vậy, các chuyên gia lưu ý những số liệu này được tổng hợp từ các khảo sát tại những địa bàn và thời điểm khác nhau, cần tiếp tục được theo dõi để đánh giá đầy đủ tác động của chính sách trên phạm vi toàn quốc. Điều đáng quan ngại là thị trường thuốc lá mới liên tục xuất hiện các sản phẩm có khả năng thu hút giới trẻ thông qua hương liệu, hình thức bắt mắt và cách sử dụng thuận tiện.
Bên cạnh thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, túi nicotine đang trở thành một sản phẩm cần được nhận diện rõ trong chính sách kiểm soát. Sản phẩm thường có kích thước nhỏ, chứa nicotine, hương liệu và các thành phần khác, được đặt giữa môi và lợi để nicotine hấp thụ qua niêm mạc miệng. Một số sản phẩm có hàm lượng nicotine cao, được bổ sung các hương vị như bạc hà, trái cây, quế hoặc cà phê. Đặc điểm này có thể khiến người sử dụng, nhất là thanh thiếu niên, đánh giá thấp nguy cơ gây nghiện.
Ông Nguyễn Tuấn Lâm cũng nêu lên phân tích, nicotine có thể ảnh hưởng bất lợi đến sự phát triển não bộ ở trẻ em và thanh thiếu niên, đặc biệt là những chức năng liên quan đến trí nhớ, khả năng tập trung, học tập, kiểm soát cảm xúc và hành vi. Việc tiếp xúc kéo dài với nicotine còn có thể gây tác động lên hệ tim mạch, làm gia tăng nguy cơ tăng huyết áp và các bệnh lý liên quan. Đối với túi nicotine, những tác động bất lợi còn bao gồm tổn thương niêm mạc miệng, kích ứng lợi, khô miệng và các triệu chứng tiêu hóa như buồn nôn, đầy hơi, ợ nóng...
Thông tin dữ liệu quốc tế được WHO tổng hợp cho thấy, việc sử dụng túi nicotine đang gia tăng tại một số quốc gia. Tại Hoa Kỳ, tỷ lệ học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông sử dụng sản phẩm này tăng từ 1,9% năm 2021 lên 3,5% năm 2024. Đáng chú ý, tỷ lệ sử dụng đồng thời túi nicotine và thuốc lá điện tử ở học sinh lớp 10 và lớp 12 tại Hoa Kỳ tăng từ 2,1% năm 2023 lên 3,6% năm 2024. Điều này làm dấy lên lo ngại về tình trạng sử dụng nhiều sản phẩm chứa nicotine cùng lúc, gia tăng nguy cơ lệ thuộc và gây khó khăn cho việc cai nghiện.
 |
| Thạc sỹ, bác sỹ Nguyễn Tuấn Lâm, đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, chia sẻ tại hội thảo. (Ảnh: Đại Lộc) |
Tại hội thảo, một sản phẩm khác cũng được đề cập là shisha, loại thuốc lá sử dụng thiết bị hút qua nước, thường kết hợp với nhiều loại hương liệu và có thể được nhiều người sử dụng chung.
Theo đại diện WHO, sự kết hợp giữa hương vị đa dạng, hình thức sử dụng mang tính giao tiếp xã hội và xu hướng tụ tập tại các địa điểm giải trí có thể làm tăng sức hấp dẫn của shisha đối với giới trẻ. Trong khi đó, sản phẩm vẫn tiềm ẩn nhiều tác hại đối với sức khỏe tương tự các dạng thuốc lá khác. Nguy cơ còn xuất hiện ở những sản phẩm thuốc lá điện tử được quảng cáo không chứa nicotine. Một số sản phẩm có thể sử dụng các chất tương tự nicotine hoặc thiết kế cho phép bổ sung dung dịch chứa nicotine sau khi mua.
Phòng, chống tác hại của thuốc lá là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, gia đình, nhà trường, báo chí, nền tảng số và toàn xã hội. Việc hoàn thiện chính sách, tăng cường thực thi pháp luật và nâng cao nhận thức cộng đồng sẽ góp phần giảm sử dụng thuốc lá, ngăn ngừa nguy cơ từ các sản phẩm thuốc lá mới và bảo vệ sức khỏe, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Tăng cường giám sát không gian mạng, nâng cao trách nhiệm trên các nền tảng số
Trình bày kết quả nghiên cứu, TS. Lương Minh Tân, Khoa Sức khỏe môi trường - Nghề nghiệp, Trường Đại học Y tế công cộng, cho biết: Nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát từ tháng 9 đến tháng 12-2025, với 2.462 sinh viên từ 18 đến 24 tuổi, quan sát 126 cửa hàng từng kinh doanh các sản phẩm thuốc lá mới và thực hiện 24 cuộc phỏng vấn sâu.
Kết quả cho thấy, trong số 126 cửa hàng được khảo sát tại Hà Nội, Huế, Đà Nẵng và thành phố Hồ Chí Minh, có 64,3% đã đóng cửa tại địa điểm kinh doanh được ghi nhận trước đó. Tuy nhiên, 34,9% chuyển sang hình thức bán trực tuyến và 0,8% vẫn duy trì cả hình thức trực tuyến lẫn trực tiếp.
 |
| TS. Lương Minh Tân, Khoa Sức khỏe môi trường - Nghề nghiệp, Trường Đại học Y tế công cộng, phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Đại Lộc) |
Theo nhóm nghiên cứu, một số người bán sử dụng những cách thức ngụy trang sản phẩm để tránh sự kiểm soát của các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội. Thuốc lá điện tử có thể được đăng bán dưới tên gọi thiết bị chăm sóc cá nhân, phụ kiện điện tử hoặc sản phẩm tạo hương thơm, trong khi hình ảnh và thông tin giao dịch được điều chỉnh để che giấu bản chất hàng hóa.
Đáng lo ngại, khảo sát sinh viên cho thấy 38,1% người được hỏi từng nhìn thấy quảng cáo thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng trong 30 ngày trước khảo sát; 32,9% từng nhận được lời mời dùng thử hoặc khuyến mại.
Trong số những người tiếp xúc với nội dung quảng cáo, Facebook, TikTok và các công cụ tìm kiếm là những kênh được ghi nhận phổ biến. Kết quả phân tích còn cho thấy sinh viên nhìn thấy quảng cáo, khuyến mại trong 30 ngày có khả năng sử dụng thuốc lá điện tử cao gấp khoảng 2,5 lần nhóm không tiếp xúc. Tuy nhiên, đây là mối liên hệ được ghi nhận trong nghiên cứu quan sát, chưa đủ cơ sở để kết luận việc nhìn thấy quảng cáo trực tiếp gây ra hành vi sử dụng.
Những phát hiện trên đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát không gian mạng, nâng cao trách nhiệm của mọi người sử dụng trên các nền tảng số, trong phát hiện và gỡ bỏ nội dung vi phạm, đồng thời phối hợp giữa cơ quan quản lý thị trường, lực lượng công an và các đơn vị cung cấp dịch vụ trực tuyến.
 |
| Ông Nguyễn Đình Thành, chuyên gia truyền thông chia sẻ tại hội thảo. (Ảnh: Đại Lộc) |
Tiếp đó tại hội thảo, phân tích dưới góc độ truyền thông, ông Nguyễn Đình Thành, chuyên gia truyền thông - Phó Tổng Giám đốc Công ty Công nghệ truyền thông NetSpace, cho rằng bao bì thuốc lá và hoạt động trưng bày tại điểm bán không đơn thuần là những yếu tố thương mại trung tính.
Khi quảng cáo thuốc lá trên các phương tiện truyền thông truyền thống đã bị cấm, bao bì sản phẩm và quầy trưng bày vẫn có thể trở thành những điểm tiếp xúc thường xuyên với người tiêu dùng.
Theo các thông tin và số liệu được nêu tại hội thảo, tỷ trọng thuế trong giá bán lẻ thuốc lá ở Việt Nam hiện khoảng 36%. Khi thu nhập người dân tăng nhưng giá thuốc lá vẫn tương đối thấp, sản phẩm có thể tiếp tục dễ tiếp cận, đặc biệt với thanh thiếu niên.
Từ kinh nghiệm quốc tế, chuyên gia Nguyễn Đình Thành cũng nêu đề xuất kết hợp tăng diện tích cảnh báo sức khỏe, đổi mới hình ảnh, tiến tới bao bì trơn và siết chặt hoạt động trưng bày thuốc lá tại điểm bán. Cùng với các giải pháp truyền thông, một số nội dung khác như: chính sách thuế, giá... cũng được xác định là công cụ quan trọng để giảm khả năng tiếp cận thuốc lá. Song bên cạnh đó, cũng cần có khoảng thời gian "hài hòa" để các đơn vị doanh nghiệp về thuốc lá có sử chuyển dịch, thích ứng, tuân thủ quy định theo pháp luật và phù hợp với sự phát triển kinh tế trong hoàn cảnh thực tế...
 |
| Các đại biểu và chuyên gia tham gia phiên tọa đàm tại hội thảo. (Ảnh: Đại Lộc) |
Từ những kết quả nghiên cứu, các chuyên gia tại hội thảo đã nêu kiến nghị, cần phải tăng cường giám sát trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử; nâng cao trách nhiệm phối hợp của các nền tảng số trong phát hiện, gỡ bỏ nội dung quảng cáo, mua bán và khuyến mại thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Bên cạnh đó, cần hoàn thiện cơ chế chia sẻ thông tin giữa cơ quan quản lý, lực lượng chức năng và các nền tảng công nghệ; kiểm soát các từ khóa, hình thức quảng cáo trá hình và hoạt động livestream giới thiệu sản phẩm. Các chuyên gia cũng lưu ý rằng, truyền thông chính sách cần cung cấp thông tin chính xác, dựa trên bằng chứng khoa học, giúp người dân hiểu rõ tác hại của thuốc lá.
 |
| Các đại biểu, chuyên gia và các phóng viên báo chí tham dự tại hội thảo. (Ảnh: Đại Lộc) |
 |
| Các đại biểu, chuyên gia và các phóng viên báo chí tham dự tại hội thảo. (Ảnh: Đại Lộc) |
Sau hơn 13 năm thực thi, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang đứng trước yêu cầu sửa đổi nhằm đáp ứng những thách thức mới. Dù lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bước đầu phát huy hiệu quả, tình trạng mua bán trá hình trên không gian mạng, những hạn chế trong cảnh báo sức khỏe và quản lý điểm bán vẫn đặt ra yêu cầu hoàn thiện chính sách, lấy phòng ngừa và bảo vệ thế hệ trẻ làm trọng tâm.
Thực tế này đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, lực lượng chức năng và các nền tảng số trong phát hiện, ngăn chặn hoạt động quảng cáo, kinh doanh trái phép. Đồng thời, các quy định sửa đổi cần làm rõ khái niệm, phạm vi điều chỉnh đối với thuốc lá truyền thống và các sản phẩm thuốc lá mới, bảo đảm không để phát sinh khoảng trống pháp lý.